Zuckerberg neemt ons leven stapje voor stapje over

WhatsApp werd gisteren voor een recordbedrag van 19 miljard dollar overgenomen door Facebook // Een logische stap: Facebook ambieert werelddominantie // Alle concurrenten worden opgeslokt

Foto Bloomberg

Dít zijn de deals waar ze later films over maken. In 2009 wimpelde Facebook sollicitant Brian Acton nog af. Maar vijf jaar later betaalt Facebook 19 miljard dollar (13,8 miljard euro) voor Actons bedrijfje, berichtendienst WhatsApp. Een recordbedrag voor een niet-beursgenoteerd bedrijf met slechts 55 medewerkers.

WhatsApp, opgericht door ex-Yahoo-werknemers Jan Koum en Brian Acton, groeit snel. De dienst telt nu 450 miljoen gebruikers en pakt met gratis tekstberichten een belangrijke inkomstenbron af van telecomproviders: de sms-bundel. In Nederland, een land met relatief veel smartphones, is ‘appen’ net zo ingeburgerd als sms’en.

WhatsApp verwerkt 50 miljard app-berichten per dag; dat komt neer op zo’n 580.000 berichten per seconde. In de Verenigde Staten is WhatsApp nog niet zo alomtegenwoordig als in sommige Europese landen. De berichtendienst groeit nu sneller dan Facebook in de beginjaren, met name in opkomende economieën. Zelf ziet Facebook (1,2 miljard gebruikers) het groeitempo afnemen – in de westerse wereld krimpt het sociale netwerk zelfs.

WhatsApp ontwikkelde zich tot een berichten-app met de kenmerken van een laagdrempelig sociaal netwerk, dankzij de groepsgesprekken waarin je ook foto’s en video’s kunt delen. Informele communicatie in beperkte kring, zonder advertenties en buiten het publieke domein: dat is iets waar Facebook niet zo goed in is. Dat netwerk werd juist groot met het delen van informatie in uitdijende vriendennetwerken. De eigen berichtendienst Messenger werd nooit zo populair als WhatsApp. Aan de overname gingen twee jaar lang gesprekken vooraf.

No ads! No games! No gimmicks!

Facebook, dat deze maand zijn tienjarig jubileum viert en in 2012 een beursnotering kreeg, ontpopt zich als een moloch à la Microsoft die succesvolle concurrenten verzamelt voordat ze echt kwaad kunnen. Het kocht twee jaar geleden fotodienst Instagram en probeerde vorig jaar nog Snapchat over te nemen voor 3 miljard dollar.

De overname van WhatsApp past in dat patroon: defensief, om te voorkomen dat tieners, die Facebook nu minder intensief gebruiken, helemaal buiten bereik raken. En om te voorkomen dat een concurrent WhatsApp zou overnemen. Google zou ook een bod hebben gedaan, van 10 miljard dollar (7,3 miljard euro), meldde CNN gisteren. Facebook bood meer. Niet alleen in geld, Jan Koum krijgt ook een plek in de raad van bestuur van het bedrijf. Daar was bij Google geen ruimte voor. Naast de WhatsApp-medewerkers verdient Seqouia Capital aan de overname, dat al vroeg in WhatsApp investeerde.

Maar hoe kan Facebook (jaaromzet: 7,8 miljard euro) deze investering terugverdienen? En is dat uiteindelijk ook de bedoeling?

In tegenstelling tot Facebook verdient WhatsApp niet aan advertenties. De oprichters hebben gezworen dat ze hun dienst zo simpel mogelijk zullen houden. No ads! No games! No gimmicks! luidt het motto dat op een papieren notitie bij het bureau van Jan Koum hangt.

Dat moet WhatsApp onderscheiden van andere chatdiensten als Line en WeChat. WhatsApp is winstgevend (hoeveel precies is onbekend) omdat gebruikers betalen voor de app. Het eerste jaar is gratis, daarna kost het iets minder dan een euro per jaar. Sinds WhatsApp dat tarief invoerde is het aantal gebruikers verdubbeld en komen er elke dag een miljoen klanten bij – een groeitempo dat zelfs voor Silicon Valley ongeëvenaard is. Daar moet ook voor Facebook de contante investering van 4 miljard dollar mee worden terugverdiend.

Maar nog belangrijker is dat Facebook met WhatsApp een belangrijke slag op de mobiele berichtenmarkt wint.

En gaat WhatsApp veranderen?

Voor de WhatsApp-gebruiker verandert er niets, zo beloven de oprichters van beide bedrijven. WhatsApp blijft een zelfstandige dienst en er komen geen advertenties tussen de appjes door.

Wel zijn er zorgen over de privacyvoorwaarden: het gebruik van WhatsApp vereist dat je je telefoonnummer bekendmaakt. Ook dát is interessante informatie voor Facebook.