Ze zitten met hun gedachten in Kiev

De 43 Oekraïense sporters volgen de ontwikkelingen in hun land op de voet // Voor skiester Bogdana Matsotska werd het te veel, ze kondigde gisteren haar vertrek aan // Uit solidariteit blijft ze nog even

Vooralsnog kent Dmitri Mytsak geen twijfel. Hij blijft in Sotsji, tot het eind van de Winterspelen. Maar veel erger moet de situatie in Kiev niet worden, vindt de achttienjarige Oekraïense alpineskiër, die met een mengeling van woede, ongeloof en verbijstering de beelden van de bloedige strijd tussen de oproerpolitie en demonstranten in zijn vaderland volgt. Maar als zijn ouders in Kiev direct gevaar lopen, neemt hij het eerste vliegtuig naar huis.

Mytsak is diep bedroefd over de escalatie van geweld en spreekt timide. Hij heeft geen familieleden of vrienden onder de slachtoffers, maar het doet pijn dat Oekraïners elkaar tot de dood toe bestrijden. De skiër kan het nauwelijks geloven. En met hem zijn ploeggenoten. De sfeer in het 43 sporters tellende team is gespannen. Ze praten met elkaar, steunen elkaar en herdenken met elkaar, zoals woensdagavond toen er in het atletendorp ter nagedachtenis aan de doden in Kiev een minuut stilte in acht werd genomen. Op de balkons wapperen nog steeds de Oekraïense vlaggen, maar alle voorzien van een rouwlint.

Onderlinge solidariteit

Elk bericht, elk beeld uit Kiev wordt door de sporters en hun begeleiders opgezogen. Skiester Bogdana Matsotska kon het niet meer aanzien. Zij en haar vader en trainer Oleg wilden gisteren uit protest vertrekken. „Omdat de twee bekenden hebben onder de slachtoffers”, vertelt Mytsak. Tegenover het persbureau Reuters zei Matsotska: „Om te skiën terwijl vrienden doodgaan en mijn regering de hoofdregel van de olympische competitie, namelijk vrede, schendt, dat kan ik niet langer verdragen. Onder die omstandigheden wens ik niet langer aan de Spelen mee te doen.”

Na haar verklaring had de Oekraïense ploeg, onder leiding van IOC-lid Sergie Bubka, een spoedoverleg. Bubka, de wereldrecordhouder polsstokhoogspringen, heeft alle sporters toegesproken en verzocht te blijven. Uit onderlinge solidariteit. Bubka wil graag dat de volledige ploeg aan de sluitingsceremonie meedoet om als teken van eenheid de Oekraïense vlag voor het oog van de wereld het Olympisch Stadion binnen te dragen. Maar een verplichting is het zeker niet, zei Bubka. Uiteindelijk besloot Matsotska om nog even te blijven. De skiester, 27ste op de super-G, 43ste op de reuzenslalom, ziet er wel vanaf om vandaag te starten op de slalom.

Bij de overwegingen van Mytsak speelt ook historisch besef een rol. Tijdens de klassieke Spelen in Griekenland werd de olympische vrede, de Ekecheiria, afgekondigd, een wapenstilstand voor alle oorlogen om bezoekers en sporters op weg naar Olympia te beschermen. Mytsak: „Waarom heeft onze president Janoekovitsj daar geen rekening mee gehouden? Intriest dat hij uitgerekend in de olympisch periode voor geweld tegen de demonstranten heeft gekozen.”

Berichten van eenzelfde vreedzame strekking stuurt Bubka ook via Twitter de wereld in. Zoals: ‘Dialoog is kracht, geweld zwakte.’ Of: ‘Onze sporters voeren competitie in Sotsji, vreedzaam en eervol.’ Op zijn site schrijft Bubka: ‘Er bestaat geen ‘jouw’ Oekraïne of ‘hun’ Oekraïne, het is onze Oekraïne.’ Gezien het stijgend aantal doden in Kiev schieten die woorden vooralsnog geen wortel.

Het is Bubka evenmin gelukt de Oekraïense sporters tijdens het vervolg van de Spelen van een rouwband te voorzien. Hij had dat graag gewild, ook al was daarover vorige week commotie ontstaan toen Noorse langlaufers met een rouwband de dood van collega-sporters herdachten. Het IOC maakte daar een nummer van door op hoge toon herhaling te verbieden. De Spelen zijn geen plek voor rouwverwerking, luidde de verklaring. Als IOC-lid kent Bubka die regel, maar hij bracht het desondanks binnen het IOC ter sprake. Ook hij kreeg geen toestemming, waarna gekozen werd voor een minuut stilte.

Mytsak wil vooruit

Mytsak vertelt dat zijn ouders, die in een buitenwijk van Kiev wonen en met wie hij dagelijks contact heeft, het centrum van de stad mijden. Veel te gevaarlijk, zegt de sporters, die in Kiev rechten studeert. „Er zijn veel provocateurs op straat, mensen die door de regering worden betaald om wanorde te scheppen. Zij vallen huizen binnen, vernielen auto’s of vallen mensen op straat aan. En daar komen de vele sluipschutters nog eens bij.”

Hoewel Mytsak niet persoonlijk heeft gedemonstreerd tegen de regering vindt hij dat de huidige regering vervangen moet worden. Mytsak: „We kunnen niet terug. Ik vind ook dat we toenadering tot de Europese Unie moeten zoeken. Rusland is passé. Oekraïne heeft genoeg geleden onder het communisme.”

En weg loopt Mytsak, in gezelschap van een Griekse vriend die hij als skiër heeft leren kennen. Zo universeel is de hedendaagse Oekraïense jeugd. Mytsak, die na zijn 52ste plaats op de super-G en 60ste plaats op de reuzenslalom morgen zijn Spelen afsluit op de slalom, wil vooruit in het leven. Maar dan wel in een vreedzaam Oekraïne.