Opinie

Wat Noord-Korea heeft geleerd van de NAVO

Het is niet makkelijk om je in Kim Jong-un te verplaatsen, maar het loont wel de moeite. Toegegeven, je moet wat overwinnen – zeker nu er deze week weer zulke hartverscheurende verhalen zijn verschenen over het leven in de Noord-Koreaanse gevangenkampen. Maar juist na lezing van zulke dramatische getuigenissen blijf je altijd zitten met die ene grote vraag: wat kan de wereld doen om deze misdaden – de opsteller van het VN-rapport vergeleek ze met misdaden van de nazi’s – te stoppen?

Het enige land dat invloed heeft op Noord-Korea, zo wordt algemeen aangenomen, is China. En China maakt zich nu eenmaal minder zorgen over de mensenrechten in het stalinistische buurland, dan over de stabiliteit op het Koreaanse schiereiland en het gevaar van de kernwapens van Kim. Verwacht van China dus geen drastische stappen.

Moeten de Verenigde Staten Noord-Korea dan niet krachtiger onder druk zetten, om tenminste een poging te doen een eind te maken aan de onmenselijke toestanden in het land? Of beter nog, moeten ze niet meteen maar het hele regime van Kim Jong-un opruimen? Nu de vergelijking met nazi-Duitsland eenmaal is gemaakt, wordt wegkijken een stuk moeilijker.

Maar Noord-Korea is nazi-Duitsland niet. Niet alleen omdat de gruwelijke kampen van Kim geen vernietigingskampen zijn (ook al sterven er wel veel mensen). Maar ook omdat Noord-Korea een kernwapen heeft – en dat maakt alles uit.

Bekijk de wereld eens vanuit het perspectief van Kim Jong-un, opperde de Amerikaanse politicoloog Keir Lieber van Georgetown University laatst in een lezing in Den Haag. Het was een huiveringwekkend betoog, dat liet zien dat het gevaar dat Noord-Korea een kernoorlog ontketent groter is dan vaak wordt gedacht. En niet omdat Kim een grillige gek zou zijn. Maar juist omdat hij en zijn regime op basis van een rationele afweging tot de slotsom kunnen komen dat inzet van kernwapens hun enige optie is.

Regelmatig lopen de spanningen op het Koreaanse schiereiland zó hoog op, dat er maar weinig voor nodig is een conflict met conventionele wapens los te maken. Maar een conventionele oorlog met Noord-Korea, zegt Lieber, wordt waarschijnlijk snel een kernoorlog. Het Noord-Koreaanse leger zou namelijk nooit opkunnen tegen de combinatie van Amerikaanse en Zuid-Koreaanse strijdkrachten. En het probleem is dat Kim en zijn adviseurs dat weten. Lieber schetste het scenario vorig jaar al in een stuk in Foreign Affairs onder de kop ‘The Next Korean War’.

Ironisch genoeg, schrijft hij, komt het risico van een Noord-Koreaanse kernoorlog dus niet voort uit de zwakte van de combinatie VS/Zuid-Korea, maar juist uit hun kracht.

Afgelopen jaren is de grote militaire slagkracht van de Amerikanen uitgebreid te zien geweest, net als de fatale gevolgen voor de leiders van landen waarmee Amerika in oorlog was. Denk aan Saddam en Gaddafi. Wil Kim dat lot ontlopen, dan kan hij al snel tot de conclusie komen dat er niets anders opzit dan de conventionele oorlog te laten escaleren tot een kernoorlog. Hij kan eerst een kernaanval doen op een haven of militaire basis, en dan een wapenstilstand eisen, dreigend met nóg een kernaanval, nu op steden. Riskant, maar helemaal niet zo’n vergezochte strategie, zegt Lieber: in de Koude Oorlog was dit de strategie van de NAVO tegen de overmacht van het Warschaupact.

Wat dit alles betekent voor de gevangenen in de kampen? Dat de huidige toestand helaas nog lang kan voortduren. Om een kernoorlog te voorkomen kan het verder een goed idee zijn Kim en de zijnen een veilig heenkomen te bieden in geval van oorlog, zodat er voor hen persoonlijk een alternatief is voor nucleaire escalatie. Een aanklacht van het Strafhof, hoeveel reden daarvoor ook is, zou die uitweg afsnijden.