Verdeeld Oekraïne is in shock ■ Akkoord Janoekovitsj en oppositie ■ Betogers blijven sceptisch ■ Opnieuw schoten in Kiev

Oekraïne begraaft zijn doden, na de bloedige veldslag gisteren. Op het plein is er scepsis over een nieuw akkoord.

Een orthodoxe priester staat bij de barricades op de Maidan, het Onafhankelijkheidsplein in Kiev.
Een orthodoxe priester staat bij de barricades op de Maidan, het Onafhankelijkheidsplein in Kiev. Foto AP

Twaalf lichamen liggen in de lobby van Hotel Oekraïne aan Maidan, het Onafhankelijkheidsplein in Kiev, onder bebloede lakens. Er omheen staan dokters, verplegers en als paramilitairen geklede betogers. Iedereen zwijgt als een priester met het gebed begint.

„De meesten zijn gestorven door kogels in gezicht en nek”, fluistert dokter Volodimir die in de achterste rij de ceremonie gadeslaat. „Dit is zonder twijfel het werk van professionele sluipschutters.”

Een man kan zijn tranen niet bedwingen, en roept dan plotseling: „Hulde aan Oekraïne, hulde aan onze helden!” Iedereen roept het hem na. „Ze zijn niet voor niks gestorven”, roept een ander. „De president en zijn kliek zullen boeten!”

De beelden van het excessieve geweld hebben de wereld geschokt. Deze week zijn er 77 doden gevallen. Ruim 50 van hen waren slachtoffer van sluipschutters op de daken. In ziekenhuizen en veldhospitaaltjes liggen naar schatting 600 gewonden. Drie politiemensen werden gedood.

Terwijl betogers de balans opmaken na een dramatische dag van moordpartijen op en rond ‘hun’ Maidan, beginnen verderop in de stad onderhandelingen tussen president Janoekovitsj, de oppositie en Europese en Russische gezanten. Komt er een akkoord? Berichten over Janoekovitsj die mogelijk zal moeten buigen, na drie maanden straatprotest, geven een sprankje hoop.

„Het vuur openen op de kinderen van je land, dat overleeft geen enkele politicus”, zegt Halina, een oudere dame op het plein. Terwijl jongens met motorhelmen, knuppels en zelfgemaakte molotovcocktails voorbijkomen, staat Halina daar met alleen een gebreide muts op haar hoofd. „Ik bang? Na alle kinderen die hier zijn gestorven kan ik moeilijk nog bezorgd zijn over mijn eigen lot.”

Wie heeft hier de regie in handen? „Dat is de moeilijkste vraag”, reageert Igor, een grafisch ontwerper. Hij helpt met het verzorgen van gewonden op het plein van een orthodox klooster. Hoe „dit drama” afloopt en wie er als winnaar uit de bus komt, durft Igor niet te voorspellen. „Wat zijn de alternatieven voor Janoekovitsj? We hebben als oppositieleiders Klitsjko, een ex-bokskampioen zonder ervaring, Jatsenjoek, een politicus die oogt als een konijn en Tjagnibok, een fascist. Ik vertrouw geen van drieën.”

Op de boulevard richting Maidan zijn de klinkers gelicht. Het zand eronder wordt in zakken geschept, gebruikt voor de barricades. Studenten maken aan de lopende band molotovcocktails. De jongens vullen flessen met benzine, hun vriendinnen wikkelen stukken laken om stokken. „Jullie moeten niet óns, Europa, bedanken, maar juist andersom!”, schreeuwt Europarlementariër Guy Verhofstadt die met zijn liberale collega Hans van Baalen op het Maidan-podium staat. „Jullie zijn het die de Europese normen en waarden verdedigen.” Er volgt een flauw applausje.

In Brussel denkt men dat alle ellende is begonnen omdat onze president de Europese Unie de rug toekeert, „maar dat was slechts een aanleiding”, zegt Halina. „De reden dat er nu bloed wordt vergoten, is dat we van het moorddadige regime af willen.” Elena, een dertiger, is het met Halina eens. „In de Europese Unie heb ik geen enkel vertrouwen, jullie behandelen ons Oekraïners toch als negers. Wij vechten hier voor een toekomst die we zélf willen bepalen.”

Oekraïne komt hier hoe dan ook getraumatiseerd uit, vreest Elena. „De ene helft van mijn vrienden staat op het plein, de andere helft vecht in het kamp van de Berkoet, de oproerpolitie. Hoe komen die elkaar, als dit hier is afgelopen, weer onder ogen?” Voor Halina speelt dat trauma zich volop af, thuis aan de keukentafel. „Mijn dochter en ik zijn pro-oppositie, mijn zoon is voor Janoekovitsj.”

Door een haag van biddende en zingende mensen wordt de laatste van de twaalf lijken door de lobby van Hotel Oekraïne gedragen. Dokter Volodimir is dan al weer aan het werk. Lichtgewonden probeert hij op de provisorische operatietafels te helpen. „Vanmiddag hebben we nog een wonder verricht”, zegt hij trots. „We hebben het leven gered van een man die de kogel van een sluipschutter door zijn keel kreeg. Ik krijg net een sms’je dat hij buiten levensgevaar is.” Volodimir balt zijn vuist. „Dat was vandaag mijn kleine overwinning.”