Elke sporter vraagt: terug of niet?

Oekraïense delegatie bij Winterspelen laat sporters zelf bepalen of ze naar huis gaan.

Dmitri Mytsak in actie op de reuzenslalom in Sotsji.
Dmitri Mytsak in actie op de reuzenslalom in Sotsji. Foto AFP

Vooralsnog kent Dmitri Mytsak geen twijfel. Hij blijft in Sotsji, tot het eind van de Olympische Winterspelen. Maar veel erger moet de situatie in Kiev niet worden, vindt de achttienjarige Oekraïense alpineskiër, die met een mengeling van woede, ongeloof en verbijstering de beelden van de bloedige strijd tussen de oproerpolitie en demonstranten in zijn vaderland volgt. Maar als zijn ouders in Kiev direct gevaar lopen, neemt hij het eerste vliegtuig naar huis.

Mytsak is diep bedroefd over de escalatie van geweld en spreekt timide. Hij heeft geen familieleden of vrienden onder de slachtoffers, maar het doet pijn dat Oekraïners elkaar tot de dood toe bestrijden. De skiër en zijn ploeggenoten kunnen het nauwelijks geloven. De sfeer in het team is gespannen. Sporters praten met elkaar, steunen elkaar en herdenken met elkaar, zoals woensdagavond toen er in het atletendorp ter nagedachtenis aan de doden in Kiev een minuut stilte in acht werd genomen. De Oekraïense vlaggen die op de balkons wapperen, zijn voorzien van een rouwlint.

Elk bericht, elk beeld uit Kiev wordt door de sporters en hun begeleiders opgezogen. Skiester Bogdana Matsotska kon het niet meer aanzien. Zij en haar vader en trainer Oleg wilden uit protest tegen de regering onmiddellijk naar huis, maar er was geen vlucht beschikbaar. Matsotska, die vrienden op het Madainplein heeft, zal niet meer uitkomen op de Spelen. Ze had vandaag op de slalom zullen starten.

Tegenover het persbureau Reuters zei Matsotska: „Om te skiën terwijl vrienden doodgaan en mijn regering de hoofdregel van de olympische competitie schendt, namelijk vrede, dat kan ik niet langer verdragen. Onder die omstandigheden wens ik niet langer aan de Spelen mee te doen.”

Mytsak snapt Matsotska wel, maar hij volgt vooralsnog de lijn van het IOC-lid Sergie Bubka, de wereldrecordhouder polsstokhoogspringen, die sinds enige jaren voorzitter van het Oekraïense olympisch comité is. Hij heeft alle sporters toegesproken en verzocht te blijven. Uit onderlinge solidariteit. Bubka wil graag dat de volledige ploeg aan de sluitingsceremonie meedoet om als teken van eenheid de Oekraïense vlag voor het oog van de wereld het Olympisch Stadion binnen te dragen. Maar een verplichting is het zeker niet, zei Bubka. Ieder moet zijn eigen afweging maken. Dat deed Matsotska. Zij wil vertrekken. En dat deed Mytsak. Hij blijft. Morgen sluit hij zijn Olympische Spelen af op de slalom, nadat hij eerder de 52ste plaats behaalde op de super-G en de 60ste op de reuzenslalom.

Bij de jonge skiër speelt ook enig historisch besef een rol. Tijdens de klassieke Spelen in Griekenland werd de olympische vrede, de Ekecheiria, afgekondigd, een wapenstilstand voor alle oorlogen om bezoekers en sporters op weg naar Olympia te beschermen. Mytsak: „Waarom heeft onze president Janoekovitsj daar geen rekening mee gehouden? Intriest dat hij uitgerekend in de olympische periode voor geweld tegen de demonstranten heeft gekozen.”

Berichten van eenzelfde vreedzame strekking stuurt Bubka ook via Twitter de wereld in. Zoals: „Dialoog is kracht, geweld zwakte.” Of: „Onze sporters voeren competitie in Sotsji, vreedzaam en eervol.” Op zijn website schrijft Bubka: „Er bestaat geen ‘jouw’ Oekraïne of ‘hun’ Oekraïne, het is ons Oekraïne.” Gezien het stijgend aantal doden in Kiev schieten die woorden vooralsnog geen wortel.

Het is Bubka evenmin gelukt de Oekraïense sporters tijdens het vervolg van de Spelen een rouwband te laten dragen. Hij had dat graag gewild, ook al was daarover vorige week commotie ontstaan toen Noorse langlaufers met een rouwband de dood van een collega-sporters herdachten. Het IOC maakte daar een nummer van door op hoge toon herhaling te verbieden. De Spelen zijn geen plek voor rouwverwerking, luidde de verklaring. Als IOC-lid kent Bubka die regel in het Handvest, maar hij bracht het desondanks binnen het IOC ter sprake. Ook hij kreeg geen toestemming, waarna gekozen werd voor een minuut stilte. Hij denkt nog na over de manier waarop Oekraïne tijdens de sluitingsceremonie een statement kan maken.

Mytsak vertelt dat zijn ouders, die in een buitenwijk van Kiev wonen en met wie hij dagelijks contact heeft, het centrum van de stad mijden. Veel te gevaarlijk, zegt de sporter, die in Kiev rechten studeert. „Er zijn veel provocateurs op straat, mensen die door de regering worden betaald om wanorde te scheppen. Zij vallen huizen binnen, vernielen auto’s of vallen mensen op straat aan. En daar komen de vele sluipschutters nog eens bij. Mocht het voor mijn ouders alsnog te gevaarlijk worden, dan vertrekken ze naar Borislav in het westen van het land, waar ze vandaan komen en nog steeds een huisje hebben.”

Hoewel Mytsak niet zelf heeft gedemonstreerd tegen de regering – „ik ben één keer op het plein wezen kijken” – vindt hij dat de huidige regering vervangen moet worden. Mytsak: „We kunnen niet terug. Ik vind ook dat we toenadering tot de Europese Unie moeten zoeken. Rusland is passé. Oekraïne heeft genoeg geleden onder het communisme.”