Rusland redt gezicht met Sotnikova

De 17-jarige Russin Adelina Sotnikova behaalde gisteren goud bij het kunstrijden. Nooit eerder won haar land deze fel begeerde titel.

Adelina Sotnikova gisteravond tijdens haar vrije kür. Sommige kenners vonden dat de jury zich te veel door het uitbundige Russische publiek had laten beïnvloeden.
Adelina Sotnikova gisteravond tijdens haar vrije kür. Sommige kenners vonden dat de jury zich te veel door het uitbundige Russische publiek had laten beïnvloeden. Foto’s EPA

En toen was er Adelina Sotnikova. Van Sint Petersburg tot Wladiwostok moet er gisteravond een zucht van verlichting door een onmetelijke land zijn gegaan. Eindelijk heeft Rusland zijn olympische gouden medaille bij het kunstrijden voor vrouwen. En eindelijk heeft Rusland zijn gezicht gered bij de Olympische Winterspelen in Sotsji.

Hoe onwerkelijk, dat een land met een rijke traditie in het kunstrijden nooit een van de meest begeerde titels op de Winterspelen heeft gewonnen. Irina Sloetskaja was er met zilver (Salt Lake City, 2002) en brons (Turijn, 2006) tweemaal dichtbij, maar sinds haar afscheid, acht jaar geleden, leek de put opgedroogd. Geen opvolgster te vinden.

Tot 2011, toen de internationale podiums bij juniorenkampioenschappen opvallend vaak werden betreden door Russische kunstrijdsters. Een nieuwe lichting diende zich aan. En niet zo maar een lichting. De groep barst van het talent. Zeker vijf jonge meiden tussen de vijftien en zeventien jaar voeren en keiharde concurrentiestrijd. De zeventienjarige Sotnikova en de vijftienjarige Julia Lipnitskaja plaatsten zich voor de Spelen, in de wetenschap dat Elizaveta Tuktamisjeva (17), Anna Pogorilaja (15) en Elena Radionova (15) vrijwel gelijkwaardig zijn.

Sotnikova de nieuwe olympische kampioene, daar was geen rekening mee gehouden. Zij gold niet als een favoriet, hooguit als een outsider. Als er al een Russin de Zuid-Koreaanse Yuna Kim en de Japanse Mao Asada, vier jaar geleden de nummers één en twee van ‘Vancouver’, de stuipen op het lijf zou kunnen jagen, moest dat Lipintskaja zijn. De Russische vlo op kunstschaatsen had een maand terug tenslotte in Boedapest de Europese titel gewonnen. Niet dus. Lipnitskaja bezweek onder de druk en kwam in zowel de korte als vrije kür ten val.

Sotnikova dus, een kunstrijdster met flair en power. En met een enorme sprongkracht. Maar ook een rijdsters van wie de vrije kür gisteravond door deskundigen niet als de gouden oefening werd aangemerkt.

Voormalige sterren als Katarina Witt voor de Duitse televisie en Johnny Weir voor de Amerikaanse zender NBC betwistten het eindresultaat. Zij zagen Kim als olympisch kampioen en niet Sotnikova.

Het onderlinge verschil van vijf punten kwalificeerden beiden als te groot en het gat van zeven punten met de Italiaanse Carolina Kostner, die brons won, als te gek voor woorden. Zowel Witt als Weir suggereerde dat de negenkoppige jury zich had laten beïnvloeden door de uitbundigheid van het Russische publiek en de kür van Sotnikova meer met het hart dan het hoofd heeft beoordeeld.

Het zal Sotnikova een zorg zijn. Op de persconferentie na afloop zei de nieuwe Russische heldin, die na het bekend worden van de uitslag door werkelijk elke landgenoot in de catacomben werd omhelsd, dat ze zich niet met juryuitslagen bezighoudt. „Ik doe alleen maar mijn best”, waren haar wijze woorden.

De nieuwe olympisch kampioene had er ook andere harde feiten tegenover kunnen zetten. Bijvoorbeeld dat zij zeven drievoudige sprongen in haar kür had opgenomen en Kim maar zes. De kritiek van kenners was vooral gebaseerd op één fout die Sotnikova bij een landing had gemaakt, terwijl Kim haar sprongen vlekkeloos had uitgevoerd.

Sotnikova schaatst in de Russische traditie, grootgebracht in de harde Russische leerschool. Zij begon al op vierjarige leeftijd met kunstrijden op de Juznibaan vlak bij haar huis in Moskou. Eenmaal bewust van haar talent verkaste Sotnikova naar het olympisch sportcentrum van CSKA, waar de beroemde trainster Elena Vodorezova net een nieuwe trainingsgroep had geformeerd.

Tegenover de Amerikaanse krant The New York Times zei Vodorezova een maand voor de Spelen, dat Sotnikova niet eens het grootste talent in haar groep was. Maar ze viel vooral op door haar wilskracht en liefde voor het kunstrijden – „zij belichaamt bij uitstek mijn ideeën over kunstrijden.”

De uitslag mag betwijfeld worden, Sotnikova is wel een mooie kampioene. De olympische titel misstaat haar niet. Maar het was wel een ongewoon podium, gisteravond in het Iceberg Stadion. Sotnikova was niet op één verwacht, de nummer twee Kim een treetje hoger en Kostner was vooraf helemaal niet genoemd. Haar bronzen plak is de eerste olympische medaille voor Italië bij het kunstrijden.

Best verbazingwekkend, omdat Kostner vier jaar terug afscheid had genomen. Daar kwam ze op terug. Omdat ze de sport niet kan missen. Of dat ook geldt voor Kim, zal de komende jaren blijken. De Zuid-Koreaanse ster zei gisteravond dat ze haar laatste wedstrijd had geschaatst. Ze zal over vier jaar node gemist worden op Winterspelen van Pyeongchang.