N-Korea luistert alleen naar de stem van het geld

De Noord-Koreaanse strafkampen doen niet onder voor de nazikampen. Maar zolang het land economisch geïsoleerd blijft, halen internationale reprimandes niets uit, meent Remco Breuker.

Moeders die hun pasgeboren baby’s moeten doden. Kinderen die worden doodgeslagen om kleine overtredingen. Kinderen die de buitenkant van het strafkamp nooit hebben gezien. Extreme martelpraktijken. Geïnstitutionaliseerde verkrachtingen. Dwangarbeid tot de dood erop volgt.

Dit is wat ooggetuigen vertellen over de Noord-Koreaanse strafkampen. Het rapport van de speciale onderzoekscommissie van de VN liegt er niet om. Dit rapport is tot stand gekomen zonder dat de commissie in Noord-Korea is geweest. Ondanks herhaalde verzoeken heeft Noord-Korea steevast geweigerd om mee te werken of zelfs maar te reageren. Wat er in het rapport staat, is alleen te verifiëren aan de hand van andere ooggetuigenverklaringen.

De gruwelijke verhalen van oud-gevangenen, meer hebben we niet om op af te gaan, met uitzondering van wat satellietfoto’s die een idee geven hoe groot de strafkampen zijn en waar ze zich bevinden. Dat zijn niet veel bronnen om een rapport op te baseren dat vergelijkingen met de nazidoodskampen trekt.

Laten we eerlijk zijn, hoelang wisten we nu al van deze gruwelijkheden? Tien, twintig, dertig jaar? Er staat niets nieuws in het rapport van commissievoorzitter Michael Kirby. In al die jaren zijn er mondjesmaat getuigenissen en satellietfoto’s bijgekomen. We weten nog steeds te weinig, maar één ding is duidelijk: de werkelijkheid van de kampen zal vele malen gruwelijker en onmenselijker zijn dan uit dit rapport blijkt. We weten heel goed wat we niet weten.

Het VN-rapport lijkt het resultaat van degelijk onderzoek. Kirby deed een ingehouden, maar krachtige oproep om niet langer de misdaden tegen de menselijkheid in Noord-Korea te negeren. Toch is de kans dat dit rapport aanzet tot actie gering. Natuurlijk, er komen wellicht meer VN-sancties. Er zullen felle veroordelingen komen van mensenrechtenorganisaties, in de media, van overheden. Volkomen terecht. En volkomen nutteloos. Noord-Korea is als geen ander land tegen dit soort druk bestand. Sterker nog, het bloeit op onder dit soort druk. Het is als een stuk steenkool dat steeds harder wordt naarmate er meer druk op wordt uitgeoefend. Uiteindelijk wordt het glashard als diamant.

Noord-Korea ligt te strategisch om binnen te kunnen worden gevallen zonder catastrofale gevolgen. China, Rusland, Japan, Zuid-Korea en de VS hebben allemaal (tegenstrijdige) belangen bij het al dan aanpakken van Noord-Korea. De Veiligheidsraad is dan ook een heilloze weg.

Is er überhaupt een oplossing? Wellicht. De Noord-Koreaanse mijnindustrie (waarvoor nu nog gedeeltelijk van dwangarbeid gebruik wordt gemaakt) levert veel steenkool aan landen als China. De Noord-Koreaanse grond is nog veel rijker aan mineralen, metalen en vooral ook zeldzame metalen dan werd aangenomen. We moeten ons een plek in de Noord-Koreaanse economie verwerven en zo stakeholders worden. Zuid-Korea is dat al en heeft zich ervoor ingespannen om Noord-Korea ertoe te bewegen buitenlandse investeerders toe te laten in de Special Economic Zones als bijvoorbeeld het Kaesong Industrial Complex. Als stakeholder heb je meer invloed dan wanneer je langs de lijn blijft staan.

Ik ben niet zo naïef om te denken dat het door Noord-Korea verdiende geld naar de bevolking zal gaan. Dat zal grotendeels in de zakken van de elite terechtkomen. En dat is precies de bedoeling. Het is immers de elite die de strafkampen overeind houdt (Kim Jong Un is slechts het gezicht van deze elite).

Het is dus die elite die ervan overtuigd moet worden dat het beter is om de strafkampen af te schaffen omdat er dan meer verdiend kan worden. Gezien de mensenrechtensituatie zit er nu een duidelijke bovengrens aan hoeveel er in Noord-Korea geïnvesteerd kan worden. Elke verbetering van de mensenrechten zal een navenante invloed hebben op de investeringen daar. Verbeteringen worden op die manier beloond.

Ik ben tenslotte ook niet zo naïef om te denken dat er geen nadelen aan dit voorstel kleven. De verantwoordelijkheid voor decennia van onvoorstelbare misdaden tegen de menselijkheid blijft zweven. Wellicht worden de verantwoordelijken nooit gestraft. Wellicht verdienen ze hier zelfs aan. Dat is een keuze die we moeten maken. Noord-Korea veroordelen, onder sancties bedelven, de Veiligheidsraad inzetten, harde woorden spreken. Dat kan. Het is moreel zonder meer terecht. Het geschiedt echter vanaf de zijlijn en zet geen zoden aan de dijk. Dat weten we al heel lang. Hiermee doorgaan is onszelf gedeeltelijk medeschuldig maken aan de continuering van deze situatie in Noord-Korea.

Het alternatief is ongewis, kost veel geld, maar levert financieel gewin op en, belangrijker nog, kan ons invloed geven in Noord-Korea. Het is een alternatief dat ethisch ambigu is. We zouden zaken doen met een regime dat niet onterecht met de nazi’s wordt vergeleken. We laten wellicht misdadigers ongestraft. Is dat het wel waard? Dat weet ik niet. Wat ik wel weet is dat doorgaan op dezelfde voet misdadigers ook ongestraft laat, alleen voelen we ons er wat beter over omdat we ze luid en duidelijk veroordelen. Vanaf die zijlijn weer. Verontwaardiging kost niets en je koopt er niets voor. Die verontwaardiging is trouwens ook maar relatief. Toen Kim Jong Un zijn minnares zou hebben geëxecuteerd, ben ik bijvoorbeeld vier maal vaker gebeld door de media dan na de presentatie van dit rapport.

De situatie in Noord-Korea is vele malen erger dan we nu denken te weten. Onze hoogste prioriteit moet liggen in het veranderen van die situatie. Ik denk dat stakeholder worden daartoe de beste kans biedt. En dan neem ik alle morele ambiguïteit wel op de koop toe. Dan word ik wel steenkolenboer.