Hoop op betere opkomst door koekjes

De gemeente Amsterdam trekt alles uit de kast om haar inwoners te bewegen te gaan stemmen. Gratis massage!

Gratis koffie bij de taart, een extra koekje, voorrang in de rij, minder betalen bij de bowling of korting op een kaartje van het filmmuseum – stemgerechtigden kunnen het er de komende tijd flink van gaan nemen.

Gisteren ging de gemeenteraad akkoord met plannen van de burgemeester om op 19 maart meer Amsterdammers naar de stembus te krijgen voor de gemeenteraadsverkiezingen. Onderdeel van het plan zijn dit soort acties, waarbij mensen op vertoon van hun stempas op 17, 18 en 19 maart voordeel krijgen bij zo’n vijftig podia, horecagelegenheden, culturele instellingen en bedrijven. Misschien wel de meest gewilde ‘prijs’ is ook het moeilijkst te winnen: bij een sauna (naam nog onbekend) krijgen slechts de eerste vijf mensen een gratis massage.

Volgens woordvoerder van de burgemeester Iris Reshef „draagt dit bij aan het gevoel dat de stempas waarde heeft” en wordt stemmen zo „meer een feest”. Het doel is juist niet om mensen pas te belonen als ze gestemd hebben. De stempas wordt „als een soort bonuspas” ingezet, waardoor kiezers de pas minder snel vergeten en, zo hoopt de gemeente, dan makkelijker gebruiken om ook te stemmen.

Want dat gebruiken is een probleem: Amsterdam heeft ruim 600.000 stemgerechtigden, maar de opkomst bij de laatste gemeenteraadsverkiezingen was slechts 51,4 procent. De laatste schattingen voorspellen dat het er dit jaar nog minder zijn.

De raad wilde het opkomstpercentage dit jaar naar 65 procent opkrikken. „Dat vinden wij niet realistisch”, aldus Reshef. „De cijfers zijn beperkt beïnvloedbaar. Als het bijvoorbeeld regent, is de opkomst al beduidend minder. Daar kunnen wij niets aan doen.” Het doel is dan ook niet een bepaald percentage, maar een „trendbreuk”. De opkomst is al jaren laag. „Geen daling zou al heel mooi zijn.”

Om het opkomstpercentage omhoog te halen, kwam Van der Laan eerder dit jaar met plannen om met name meer jongeren en allochtone kiezers naar de stembus te halen, groepen waarvan de opkomst traditioneel laag is. Hij werd gedwongen die plannen aan te passen: onder meer D66, CDA en VVD wierpen tegen dat die jonge en allochtone kiezers traditiegetrouw vooral links stemmen.

De campagne moet zich nu dus op álle Amsterdammers richten.

Naast de bedrijven die „op basis van vrijwilligheid en enthousiasme” – al kost de coördinatie en publiciteit daarvan de gemeente nog 20.000 euro – voordelen aanbieden voor stempasdragers, wil de gemeente extra plekken inrichten waar gestemd kan worden. Zo kan men straks, behalve in de 560 ‘gewone’ bureaus’, ook stemmen voor het voetbal (in de Arena), na de Nachtwacht (in het Rijks) of in het aquarium van Artis. Alles om stemmen „extra bijzonder” en „een feest van en voor de hele stad” te maken.

Verder krijgen bewoners die voor het eerst in Amsterdam mogen stemmen een brief van de burgemeester waarin ze wordt gevraagd alsjeblieft te komen stemmen, komt er een app die kiezers eraan herinnert dat ze hun paspoort en stempas niet moeten vergeten en rijdt er straks een verkiezingswagentje in de stad dat de verkiezingen ouderwets aankondigt, „zoals dat vroeger met de kermis gebeurde”.

De gemeente verwacht dat de trendbreuk ruim 38.000 euro gaat kosten.