‘Gemeenteraden moeten nú hun jeugdzorg regelen’

Gemeenteraden schuiven besluiten over de jeugdzorg veel te ver voor zich uit, zegt de toezichthouder.

Gemeenteraden zijn laks in de controle op de overheveling van de jeugdzorg. Dat concludeert de landelijke commissie die toeziet op de decentralisatie van die zorg. Rijk en provincies brengen de jeugdzorg per 2015 volledig onder bij gemeenten.

Commissievoorzitter Leonard Geluk, oud-wethouder van Rotterdam voor het CDA, stuurt het rapport volgende maand naar staatssecretaris Van Rijn (VWS, PvdA). In zijn column op de website van vakblad Binnenlands Bestuur liet hij zich gisteren alvast uit over de rol van gemeenteraden.

U schrijft dat gemeenteraden wethouders nauwelijks aan de tand voelen over de voortgang van de hervorming van de jeugdzorg. Hoe kan dit?

„Het is verkiezingstijd, dat speelt mee. Veel aandacht en tijd van raadsleden gaat daaraan op. En gemeenten zeggen: ‘we willen niet over ons graf heen regeren, laat de nieuwe raad zich straks maar over die jeugdzorg buigen’. Maar de tijd is te krap.”

De tijd is al maanden te krap. Wat staat er concreet op het spel?

„Het risico is dat belangrijke besluiten te lang worden uitgesteld. Zorgaanbieders moeten weten of gemeenten met hen in zee willen. Als gemeenten wachten tot na de verkiezingen, en tot een nieuw college een eigen kleur aan het beleid mag geven, dan is het al zomer. Zorgaanbieders kunnen zo lang niet wachten. Die hadden eigenlijk al op 1 februari moeten weten of ze zich moeten voorbereiden op ontslagen. Een sociaal plan kost tijd.”

Zijn gemeenteraden niet doordrongen van de ernst van de zaak?

„Feit is: ze schuiven belangrijke besluiten voor zich uit.”

Welke?

„De raad moet vaststellen op basis van welke criteria jeugdzorg wordt ingekocht. Bijvoorbeeld: gaan ze voor de goedkoopste aanbieder, of voor de beste? En aan welke kwaliteitseisen moet de aanbieder voldoen? Hoe lang mag het maximaal duren voor het kind zorg krijgt? Provincies werken al jaren met dit soort criteria. Gemeenten moeten hun koers nog bepalen.”

Het college is hier toch verantwoordelijk voor?

„Deels. Maar gemeenteraden moeten het college scherp houden. De Tweede Kamer roept de betrokken staatssecretarissen [Van Rijn (PvdA) en Teeven (VVD)] voortdurend ter verantwoording. Gemeenteraden moeten dat lokaal ook doen. Dat is mijn oproep. Nu, niet pas na de verkiezingen.”

In november gaf u 28 van de 41 jeugdzorgregio’s ‘code oranje’. Alleen met extra inspanningen konden ze nog tijdig afspraken met zorgaanbieders maken en ‘code groen’ scoren. Hoe is de stand nu?

„Dit keer zijn we niet alle 41 regio’s langsgegaan, we hebben steekproeven gehouden, bij gemeenten en bij zorgaanbieders. Ik wil niet te ver vooruit lopen op het nieuwste rapport, maar laat ik dit zeggen: het oranje deel is nog lang niet groen.”