‘Drieduizend banen weg door windmolens’

Dat stond op 26 mei in nrc.next.
Dat stond op 26 mei in nrc.next.

De aanleiding

Wethouders vechten tegen windmolens. Deze versleten toespeling (op een oude, Spaanse held) mag hier niet ontbreken. Want dat is wat ze doen, de wethouders van Nederlandse badplaatsen die zich keren tegen de bouw van windmolenparken langs de kust. Volgende maand stuurt het kabinet een studie met pro’s en contra’s naar de Tweede Kamer.

De wethouders zijn niet tegen de windmolens als zodanig, maar ze moeten volgens hen wel zó ver uit de kust komen dat ze niet of nauwelijks vanaf de stranden en boulevards te zien zijn. En anders?

Anders krijgt het Hollandse kusttoerisme een zware klap te verduren: drieduizend banen zullen verloren gaan, onder meer in strandtenten en andere horecabedrijven. De branche vreest dalende inkomsten voor een bedrag van 100 miljoen euro per jaar.

Het is uitgerekend, door Buck Consultants International, in opdracht van de kustgemeenten. De NOS heeft erover bericht, onder meer op nos.nl, afgelopen woensdag.

En, klopt het?

Moeilijke vraag. Het gaat hier om prognoses, beredeneerd gissen. Niemand kan in de toekomst kijken. De vraag moet dus zijn: welke rekenmethoden liggen ten grondslag aan de voorspelde 100 miljoen euro minder geld en drieduizend minder banen langs de kust voor koks, obers, ijscomannen, enz.?

Eerst maar eens het rapport opgevraagd en gelezen. Het is lekker dun, elf kantjes. De conclusie leert, zoals zo vaak, dat de beschreven werkelijkheid veel ingewikkelder ligt dan de NOS weergeeft. Dat verlies van 100 miljoen euro en drieduizend banen is een versimpeling van rekensommen uit allerlei scenario’s. De negatieve effecten zijn straks namelijk afhankelijk van de afstand tussen de molens en de kust: 210 miljoen euro en 5.900 banen verlies bij een afstand van 6 kilometer; 60 miljoen euro en 1.900 banen bij 22 kilometer.

Hocus pocus: 100 miljoen euro, 3.000 banen.

Deze vergroving is overigens niet alleen de NOS aan te rekenen. Het rapport zelf eindigt met deze conclusie. En redacties lezen vaak alleen maar de conclusies; nieuwsberichten mogen niet te veel cijfers, bandbreedtes en variabelen bevatten. Nieuws gaat over kei- en keiharde feiten, óók als die feiten nog ver in de toekomst verborgen liggen.

We bladeren nog even terug naar het begin van het rapport. Met welke cijfers zijn de modellen van de consultants gevuld geweest?

Uiteraard met de huidige omzet van de toeristenindustrie langs de kust. En vervolgens: opiniepeiling. Aan tweeduizend mensen is gevraagd of ze nog wel naar de kust gaan als ze straks windmolens zien op 6 à 13 kilometer afstand (het ‘impactgebied’). Nee, dan niet meer! rilt 14 procent van de Nederlandse dagjesmensen, 11 procent van de binnenlandse toeristen en 14 procent van de buitenlanders.

Aldus is de rekensom snel afgemaakt. Waarbij we voetstoots moeten aannemen dat het oordeel van de nu geënquêteerden een betrouwbare graadmeter levert voor het strandgedrag van mensen over een jaar of tien.

Next.checkt is, op grond van deze overwegingen, niet onder de indruk van de dreigende cijfers. Maar, zoals dat hoort: de verdachten krijgen het laatste woord.

Wethouder Bas Brekelmans van Noordwijk zegt, namens de kustgemeenten die het rapport hebben laten maken: „Ons punt is: leg die windmolenparken nou niet dicht bij plekken waar toeristen komen. Maar het Rijk heeft die toch wel als ‘zoekgebieden’ aangewezen. En Den Haag komt zelf met allerlei berekeningen, die wij in ons onderzoek hebben laten doorrekenen. We strijden met dezelfde wapens als het Rijk.”

Onderzoeker Jaap Bovens van BCI erkent dat er, behalve verlies, elders misschien ook winst te boeken valt, als bestedingen van toeristen zich verplaatsen naar andere regio’s. „Maar dat maakte geen deel uit van ons onderzoek.”

De NOS-redactie laat weten, via een communicatiemedewerker: „Wij hebben in onze berichtgeving de bron vermeld, hier ook naartoe geschreven en de gegevens die we melden, kloppen op basis hiervan.”

Conclusie

Overtuigend klinkt het niet. Wat de argumenten ook zijn geweest, zowel in het rapport als in een brief van de wethouders aan het kabinet als in het bericht van de NOS worden ronde cijfers genoemd: 100 miljoen minder bestedingen door toeristen, verlies van drieduizend banen in de badplaatsen. Het is schijnexactheid. We waarderen dit gegoochel met cijfers daarom als ongefundeerd.