Ajax afgetroefd met eigen spelletje

Zelf druk zetten, dat ligt Ajax wel. Maar Salzburg joeg negentig minuten op de bal en won met 3-0

Invaller Lucas Andersen verbergt zijn gezicht na afloop van de verloren wedstrijd. Links Viktor Fischer.
Invaller Lucas Andersen verbergt zijn gezicht na afloop van de verloren wedstrijd. Links Viktor Fischer. Foto ANP

Als je in de rust met 3-0 achterstaat in eigen stadion, na een hopeloze eerste helft waarin je vrijwel geen duel om de bal hebt gewonnen, hoe begin je dan aan de tweede 45 minuten? In elk geval niet zoals Ajax gisteren deed tegen Red Bull Salzburg. De Finse centrale verdediger Niklas Moisander leverde de bal na zo’n twintig seconden al weer in bij een tegenstander. Om vervolgens, net als zijn ploeggenoten, in de tweede helft weer overal een stapje te laat te komen.

Van een Real Madrid in topvorm of van een ontketend Bayern München kan Ajax thuis een keer zwaar verliezen. Maar 0-3 tegen Red Bull Salzburg? Natuurlijk, die ploeg staat stijf bovenaan in de Oostenrijkse Bundesliga en won al zijn zes groepswedstrijden in de Europa League. Maar toch: de Oostenrijkse competitie is de veertiende van Europa. Na afloop van de wedstrijd sprak welhaast iedere Ajacied de gebruikelijke bezweringsformule uit dat er van onderschatting geen sprake was geweest. Zou het werkelijk?

Rechtsbuiten Lasse Schöne, de voorbije maanden de beste speler van Ajax, waagde eergisteren tegenover Voetbal International zelfs de ambitie te uiten dat zijn elftal dit seizoen de Europa League moet winnen. Helaas voor Ajax haakte de Deen in de warming-up af met een ogenschijnlijk zware enkelblessure. Omgekeerd kozen de Oostenrijkers voor een nederige uitgangspositie, door te benadrukken dat Ajax dit seizoen FC Barcelona heeft verslagen.

Toch waren er voldoende voortekenen voor de kracht van Salzburg. Nog geen maand geleden was het elftal van de Duitse trainer Roger Schmidt in een oefenwedstrijd met 3-0 te sterk voor Bayern München. Na die wedstrijd zei Bayern-trainer Pep Guardiola al dat hij zelden een ploeg had gezien die zo veel druk zet naar voren.

Dat bleek, gisteravond in de Arena. Vanaf de eerste minuut werd Ajax vastgezet op eigen helft en geen moment slaagde de ploeg van trainer Frank de Boer erin om zich, zoals dat wordt genoemd, ‘onder de druk uit te voetballen’. Ajax voelt zich het meest in zijn element als het zelf druk kan zetten op de tegenstander. In de eredivisie werkt die tactiek tegen vrijwel elke andere club, met de koppositie van Ajax als logisch gevolg.

De positie van underdog blijkt Ajax, waar rechtsbuiten Ricardo Kishna in de tweede helft debuteerde, een stuk minder te liggen. In de warming-up deden de Ajacieden een spelletje waarbij ze verdeeld waren in een groep met en een groep zonder hesjes. De bedoeling was om de bal met korte voetbewegingen bij een medespeler te krijgen, onder druk van de tegenpartij.

Leuk om van tevoren even te oefenen, maar in de wedstrijd was er niets van terug te zien. De Boer erkende na afloop dat hij wellicht de verkeerde tactiek had gekozen; de lange bal was beter geweest.

Vooral de verdediging liet zich telkenmale aftroeven. Rechtsback Ricardo van Rhijn liet zien waarom hij tegenwoordig vierde keus is voor het Nederlands elftal, centrale verdediger Joël Veltman veroorzaakte de strafschop waaruit de Spaanse Salzburg-spits Jonathan Soriano de 0-1 maakte en Moisander dacht dat hij een shirt droeg met de kleuren van de tegenstander.

Lerin Duarte was de gelegenheidslinksback, net als eind vorig jaar tegen ADO Den Haag. Destijds bleef hij moeiteloos overeind tegen Mike van Duinen, deze keer had hij het zwaar. Er is er dikwijls één meer dan ik tel, dichtte Gerrit Achterberg over een jachtopziener die het aantal herten en reeën in zijn park probeert te bepalen. Zo moet ook Duarte zich gisteravond gevoeld hebben, maar dan met de paarse Salzburg-shirtjes om zich heen. Bij zijn wissel, in de tweede helft, werd hij uitgefloten.

Zelfs op Ajax’ zwartste dagen is er altijd nog Jasper Cillessen, de betrouwbaarste keeper van het land. In zijn zestien eredivisieduels van dit seizoen werd hij pas zeven keer gepasseerd. Maar ook hij ging gisteren in de fout. Soriano zag Cillessen een eindje voor zijn doel staan en schoot de bal van vlak over de middellijn over hem heen – kandidaat voor doelpunt van het jaar. Dat was de 0-3; even eerder had de Senegalese linkermiddenvelder Sadio Mané al geprofiteerd van de snurkende Ajax-defensie en de tweede Oostenrijkse treffer gemaakt.

Onder Frank de Boer wordt Ajax eens per jaar kampioen, maar in Europa weet hij zijn magie nog niet over te brengen op zijn spelers. Goed, met betrekking tot de Champions League kan worden gesteld dat Ajax de voorbije jaren het slachtoffer was van extreme uitslagen – de 1-7 van Dinamo Zagreb tegen Olympique Lyon – en absurd zware lotingen. In de Europa League geldt dat excuus niet. Drie jaar geleden sneuvelde Ajax tegen Spartak Moskou, vorig jaar tegen Steaua Boekarest en dit jaar lijkt Salzburg niet meer te verslaan. In 2012 verloor Ajax nipt van Manchester United, een tweekamp die achteraf te winnen was geweest.

Volgende week mag Ajax in Salzburg proberen om de aanstaande uitschakeling in de Europa League nog wat draaglijker te maken. Daarna kan het elftal zich concentreren op het landskampioenschap en de beker. Wat in het buitenland niet goed genoeg is, kan in Nederland nog altijd voldoende zijn voor twee prijzen.