Trainen op een visvijver, dan kom je er ook wel

De Tsjechische Martina Sáblíková won gisteren goud op de 5 kilometer // De basis voor haar succes legde ze in een bergdorpje

Niet voor niets valt Martina Sáblíková direct na haar winst op de vijf kilometer in de armen van haar moeder langs de baan. Achter de twee juicht een vak vol vrienden en familie uit hun geboorteplaats Zdár nad Sázavou. Dit is de harde kern, die weet waar het succes vandaan komt. Olympisch goud voor hun dorpsgenote, die haar loopbaan begon op een natuurijsbaan in het bergdorpje Svratka en de beste van de wereld werd. „Dit zijn de mensen die begrijpen wat wij er allemaal voor hebben moeten doen”, zegt coach Petr Novák.

Al dagen is er in Sotsji discussie over de oorzaken van het Nederlandse schaatssucces. Ook op de vijf kilometer voor vrouwen, een nummer waarop Nederlanders jaren niets te zoeken hadden, zette het dominante schaatsland gisteren lang de toon. Met Carien Kleibeuker, moeder en marathonschaatsster, die op haar 35ste de race van haar leven reed en brons won. En Ireen Wüst reed brutaal hard weg bij tegenstandster Sáblíková; ze hield het verval zo beperkt dat ze in een persoonlijk record van 6.54,28 haar derde zilveren medaille in Sotsji pakte, nadat ze al goud op de drie kilometer won. Maar Sáblíková was geen moment in paniek, volgens haar trainer. „Martina wist dat ze in het tweede deel van de race zou toeslaan.” En zo ging het goud op de langste vrouwenafstand net als in Vancouver naar de frêle Tsjechische. „Iemand moet de Nederlanders toch verslaan”, glunderde Novák.

Beetje talent is genoeg

Moeten buitenlandse schaatsbonden nieuwe beleidsplannen schrijven, kennis van internet plukken of dure Nederlandse coaches aanstellen? Sáblíková en Novák bewijzen al jaren dat niet veel nodig is om de top in het schaatsen te halen. „Hard werken en een beetje talent”, dat is volgens de Tsjechische trainer het eenvoudige recept. „Ik moet Martina nog altijd afremmen in de trainingen, ook na alle successen die ze al heeft behaald wil ze altijd maar meer. ‘Minder is meer’, roep ik het hele jaar al. Maar ze luistert niet altijd.”

Novák wilde in het communistisch Tsjechoslowakije van de jaren zestig niet gaan ijshockeyen, naast voetbal de nationale sport. „Ik hield niet van teamsport.” Dus bouwde hij zijn huisje naast de enige natuurijsbaan van het land in Svratka, met zo’n 1.500 inwoners, ten oosten van Praag op 635 meter hoogte gelegen. Dagelijks trainde hij hier. Novák leerde van de unieke kwaliteiten van toppers, en van zijn eigen fouten. Maar een topper werd hij niet.

Busje werd een dikke BMW

Tot hij als coach op een dag bezoek krijgt van moeder en dochter Sáblíková, dan twaalf jaar. Een uniek talent, dat ziet Novák meteen. Hoe hij een duursporter fysiek naar de top moet brengen, weet hij wel. Schaatskennis over onder meer het rijden van negative splits (aflopende schema’s) en de techniek van de bochten van de Noorse schaatsgrootheid Johann Olav Koss doen de rest. Ze trainen in Svratka of op de visvijver in Zdár nad Sázavou.

Later gaan ze in een oud busje met een ploegje schaatsers langs de Europese banen. Kopvrouw Sáblíková zorgt voor brood op de plank. Drie keer olympisch goud inmiddels, volop Europese en wereldtitels. Het busje werd een dikke BMW.

Maar intussen wordt in Svratka niet meer geschaatst. De ijsbaan is een voetbalstadionnetje geworden. Tribune, grasveld, twee houten doelen. In het huisje van de drie jaar geleden overleden ijsmeester Jiri Schöppe hangt nog een poster van de Nederlander Ids Postma. ‘Wereldkampioen 1997’ staat eronder.

Sáblíková traint alleen nog in de zomer op haar geboortegrond, om te skeeleren. Op schaatsen wijkt ze uit naar buitenlandse banen. „Wij kunnen dat doen”, zegt Novák. „Maar voor de aanwas van nieuw Tsjechisch talent is het funest dat er geen ijs is in eigen land.”

IJsbaan in Praag komt er

Al vier jaar geleden in Vancouver hoopte de gedreven coach dat de twee gouden medailles van Sáblíková de aanzet zouden zijn tot een overdekte ijsbaan in Praag. Het kwam er nog niet van. Sáblíková schaatst de laatste tijd minder lichtvoetig als in haar beste jaren, zit iets ‘hoger’ om de rug te ontzien. Maar ondanks pijntjes gaat ze door. Elke zege betekent meer status voor de meervoudig sportvrouw van het jaar in Tsjechië. „Er kijken meer dan twee miljoen Tsjechen naar haar races in Sotsji”, aldus Novák. „Net zoveel als naar het ijshockey bij Tsjechië tegen Slowakije.”

Direct na afloop van haar gouden race verdwenen schaatsster en coach gisteren naar een speciale ruimte in de Adler Arena, voor een gesprek met de Tsjechische minister van Sport. „Hij was blij met het goud”, zegt Novák. „Die ijsbaan komt er.”

Nederland is nog niet van de Tsjechen af.