Opinie

Te koop: vergetelheid

Onze buurlanden hebben de negen-tot-vijfmentaliteit opnieuw ontdekt. Bij het Duitse BMW krijgen werknemers het ‘recht op onbereikbaarheid’: ze hoeven buiten kantooruren geen e-mails meer te lezen.

Ook in België zijn de multinationals Total en Siemens in overleg met de vakbonden om na werktijd het intranet te blokkeren zodat werknemers ‘extra mentale rust’ krijgen. Puur eigenbelang overigens, want met die voortdurende bereikbaarheid is het aantal burn-outs geëxplodeerd.

Het is een interessante slingerbeweging. Rond de millenniumwisseling, toen de laptops, het internet en de blackberry’s de wereld veroverden, was je een stoffige, wat wereldvreemde loser als je nog vasthield aan vaste werktijden. ‘Geen negen-tot-vijf-mentaliteit’ was het trendy dogma in alle vacatures.

Nu is het juist weer vooruitstrevend om na vijven de servers plat te gooien en de werknemers verplicht offline te laten, los van de virtuele kettingen. Die onbereikbaarheid zal een secundaire arbeidsvoorwaarde worden. Kiest u maar: een dertiende maand of na vijven geen intranet meer.

Nine-to-five is het nieuwe twenty-four-seven.

Kijk maar naar het kalme Zwitserland, waar zelfs de luchtmacht buiten kantooruren niet in actie komt. Een vliegtuig gekaapt, zegt u? Morgenochtend om negen uur bent u de eerste.

Onbereikbaarheid en onzichtbaarheid worden handelswaar. Wie zonder AH-bonuskaart door het leven wil gaan, betaalt daar nu nog indirect voor – hij legt de volle mep neer voor de Italiaanse aanbiedingswijnen – maar de stap naar direct cashen voor anonimiteit is een kleine. Niet in het Elektronisch Patiëntendossier? Prima, maar dan rekenen wij extra administratiekosten, plus een kleine opslag bij uw zorgverzekeraar. Je wilt Googlen en Facebooken zonder al die irritante op jouw surfgedrag gebaseerde advertenties? Koop dan ons superprijzige pluspakket. Tijdelijk met gratis app tegen wifi-tracking. Anonimiteit krijgt een prijskaartje.

Betaalt u contant? Dan komen daar administratiekosten bij.

Het Franse rechtsjargon kent het droit à l’oubli: het recht op vergetelheid. Benno L. heeft z’n straf erop zitten en zou daarom anoniem in de vergetelheid moeten kunnen verder leven, maar de techniek maakt dat onmogelijk. Op internet zijn Benno’s achternaam en woonadres bekend. Op internet is hij nog dezelfde persoon als toen hij zijn misdaden begon. Op internet verandert niemand. De techniek schendt ons recht op vergetelheid en onzichtbaarheid, en vooralsnog lijkt het niet mogelijk om die grondrechten te waarborgen. Het gevolg is een klassenjustitie, waarbij alleen de rijkeren zich onzichtbaarheid en vergetelheid kunnen permitteren. KPN maakte gisteren bekend met encryptiebedrijf Silent Circle te gaan samenwerken voor apps voor afluistervrij bellen. Ook de ‘Stealth Wear’ is volop in ontwikkeling: kleding waarmee je onzichtbaar bent voor camera’s van drones of Google Glass. Zo verworden grondrechten tot luxeproducten.