Lijken liggen op de Maidan

In Kiev vielen vanmorgen zeker 20 doden. De politie schiet met scherp. Ook van daken wordt geschoten.

Bij nieuwe gevechten tussen demonstranten en de politie zijn vanochtend minstens twintig doden gevallen. Oppositieleden vluchten van brandende barricades tijdens botsingen met de politie in Kiev. Op de centrale Chresjtsjatik Boulevard en het onafhankelijkheidsplein Maidan lagen lijken van mensen die soms in het gezicht waren doodgeschoten.
Bij nieuwe gevechten tussen demonstranten en de politie zijn vanochtend minstens twintig doden gevallen. Oppositieleden vluchten van brandende barricades tijdens botsingen met de politie in Kiev. Op de centrale Chresjtsjatik Boulevard en het onafhankelijkheidsplein Maidan lagen lijken van mensen die soms in het gezicht waren doodgeschoten. Foto’s AFP en Reuters

Het ‘staakt het vuren’, dat vannacht werd uitonderhandeld door stafchef Andrej Kloejev van de Oekraïense president Viktor Janoekovitsj en de oppositieleiders Arseni Jatsenjoek en Vitali Klitsjko, is vanmorgen alweer geschonden. Daarbij zijn meer dan twintig doden gevallen.

Op de centrale Chresjtsjatik Boulevard en het onafhankelijkheidsplein Maidan lagen vanmorgen tientallen lijken van mensen die soms in het gezicht waren doodgeschoten. Dat wijst op sluipschutters. Er zijn aanwijzingen dat het om politiemensen gaat.

Volgens de oppositieleiders, die vandaag de Europese ministers van Buitenlandse Zaken opriepen over een „gedemilitariseerde zone” te bemiddelen, is de regering zelf schuldig aan het geweld van vandaag. Het ministerie van Binnenlandse Zaken gaf de politie vanmorgen expliciet bevoegdheid om met scherp te schieten.

Volgens het agentschap Ligabusinessinform krijgen agenten van de binnenlandse strijdkrachten die intussen zijn uitgerust met automatische wapens, iets buiten het centrum van munitiekisten uitgereikt.

Oppositionele activisten op hun beurt hebben agenten van de binnenlandse strijdkrachten opgepakt en, soms onder begeleiding van priesters aan hun zijde, als ‘krijgsgevangenen’ afgevoerd, zo meldde de website Korrespondent vanmorgen.

Het geweld vandaag barstte los na een nacht die weliswaar relatief rustig verliep, maar niet had geleid tot iets stabielere verhoudingen. Nadat de staatsveiligheidsdienst SBOe eerder een „antiterroristische operatie” in heel Oekraïne aangekondigd had, liet de radicale oppositiegroep Pravi Sektor (Rechtse Sector) weten dat hij zich niet bij de wapenstilstand zou neerleggen en dat de „aanval van het opstandige volk door zou gaan”. Rond negen uur vandaag liep de situatie op de Maidan uit de hand. Rond het plein werden schoten gehoord. Radicale activisten wilden oprukken naar de regeringswijk, bouwden barricades bij het Europaplein en openden de aanval op de oproerpolitie Berkoet (steenarend).

De zogeheten ‘veldcommandanten’ op het podium op de Maidan probeerden in steeds wanhopiger klinkende en soms ook tegenstrijdige bewoordingen „discipline en orde” te scheppen. Volgens hen trachtte de oproerpolitie met „manoeuvres” het centrum van Kiev in handen te krijgen. Ze maakten ook melding van autobussen met titoesjki, uit hooligans gerekruteerde knokploegen die door de regering worden ingezet, die op weg naar Kiev zouden zijn.

Het onvermogen om de ‘wapenstilstand’ te respecteren, kan op korte termijn koren op de molen zijn van de regering die sinds het bloedige geweld van eergisteren weer de overhand heeft. Ook de aankondiging vandaag dat het schiereiland Krim afscheiding overweegt, kan die functie hebben. De Krim heeft binnen het Oekraïense staatsbestel een autonome status. In Sevastopol ligt de Zwarte Zee-vloot van Rusland.

President Janoekovitsj lijkt zich stap voor stap voor te bereiden op militair ingrijpen. De aankondiging van staatsveiligheidsdienst SBOe gisteren dat ze klaar stond voor een „antiterroristische operatie” in het hele land, opent de weg naar de noodtoestand in het land, analyseerden Oekraïense politicologen.

Janoekovitsj had daarop in een televisierede tot het volk ’s ochtends al gepreludeerd door te zeggen dat het hem nu ging om de „redding van Oekraïne”.

De regerende Partij der Regionen liet zich in vergelijkbare termen uit. Onder het mom van diplomatiek werk steunen de VS en Europa de „radicalen”, aldus een partijwoordvoerder. De regeringspartij is overigens niet meer eensgezind. De dissidente parlementariër Sergej Tigipko riep vanmorgen op tot een nieuw kabinet onder leiding van een oppositionele premier. Volgens Tigipko is zowel de regering als de oppositie de „controle volledig kwijt”.

Kort na het communiqué van de SBOe ontsloeg Janoekovitsj de legerleider, die afgelopen maanden steeds de „neutraliteit” van de krijgsmacht had beklemtoond. Hij werd vervangen door de commandant van de Oekraïense vloot, admiraal Joeri Iljin, die dankzij de vlootbases in Sevastopol op de Krim goede contacten onderhoudt met de Russische wapenbroeders.

Janoekovitsj heeft zijn Russische ambtsgenoot Vladimir Poetin aan zijn zijde. In een telefoongesprek met de Duitse bondskanselier Angela Merkel typeerde Poetin het geweld van de radicale oppositie als „extremistische en terroristische actie”. Eerder kwalificeerde het ministerie van Buitenlandse Zaken in Moskou het verzet in Oekraïne als „bruin”, een ander woord voor fascistisch. De Russische premier Dmitri Medvedev mengde zich vandaag ook in de crisis. Hij riep Janoekovitsj op om effectief te blijven en niet op de knieën te gaan. Zo niet, dan kan Rusland de eerder beloofde financiële hulp van 15 miljard dollar, nodig om een ‘default’ van de staat te voorkomen niet garanderen.

De Oekraïense crisis heeft ook effect op de Olympische Winterspelen in Sotsji. Twee skiërs hebben zich vandaag teruggetrokken uit solidariteit met de oppositie.