Het bevroren-opa-museum

In Amsterdam heeft journalist Lex Boon een tijdelijk museumpje geopend. Het is gewijd aan een bevroren lijk dat al twintig jaar in een schuurtje in de Rocky Mountains ligt. Een kijkje in het ‘Museum der Verhalen’.

IIn het plaatsje Nederland in de Rocky Mountains in de VS wordt over veertien dagen gevierd dat daar sinds 1989 in een schuurtje een lijk van de Noor Bredo Morstøl ligt, ingepakt in droogijs. Verkleed als ijslijk komen duizenden Amerikanen naar het kleine dorp om te drinken en te feesten tijdens de Dead Guy Days van 7 tot en met 9 maart. In een tijdelijk museumpje in de Amsterdamse Jordaan is tot eind deze maand het bijzondere verhaal over de in ijs bewaarde opa van de Noor Trygve Bauge te zien.

Bauge wilde eind jaren 80 met financiële steun van zijn moeder een centrum beginnen waar dode mensen ingevroren kunnen worden, zodat ze ooit, in de toekomst als er nieuwe technieken zijn, gereanimeerd kunnen worden en aan een eeuwig leven kunnen beginnen. Cryonisme heet dat geloof in invriezen, dat in de Verenigde Staten wortelschoot.

Bauge vond Nederland in de Rocky Mountains een veilige plek tussen de bergen om zo’n invriescentrum te beginnen. Hij liet zelf een centrum bouwen, sterk genoeg om een atoomaanval te overleven, dacht hij. Met een schuurtje erbij. Niemand wilde zich laten invriezen, maar toen zijn opa doodging, bood Trygves moeder in Noorwegen aan dat lijk op te sturen.

Bauge legde hem in het schuurtje. Het centrum was nog niet af. Elke maand liet hij een lading droogijs (van -78 graden) komen om opa’s eeuwige leven veilig te stellen. Totdat in 1994 de immigratiedienst erachter kwam dat Bauge alleen een toeristenvisum had. Hij werd de Verenigde Staten uitgezet.

Hij vond een lokale wietteler die wel elke maand ijs wilde brengen, Bo Schaffer. Die deed dat trouw. Hij constateerde rond 2000 dat het schuurtje – ook atoomaanval-veilig gebouwd – op instorten stond.

Bauge, die in Noorwegen woont en aan ijsduiken doet, weigerde dat te geloven. Hij wilde niet betalen voor een nieuwe schuur. Schaffer zocht publiciteit via een lokaal radiostation en kreeg sponsors om een nieuwe schuur voor de bevroren opa te bouwen. The frozen dead guy werd een begrip. Een festival ontstond, waar je Frozen Dead Guy-ijs kan eten en Dead Guy-bier kan drinken. En toen kregen Bauge en Schaffer ruzie. Na 17 jaar leek er een eind te komen aan opa’s ijstijd. De Denver Post schreef er een klein berichtje over, en journalist Lex Boon, die ook voor NRC werkt, las het. „Het was een ongelooflijk verhaal, en ik wilde het uitzoeken.” Hij bezocht de hoofdrolspelers, reisde naar de VS en Noorwegen, schreef, fotografeerde, filmde en verzamelde. Dat resulteerde in een multimediaproject, te weten een e-boek De Diepvriesman, en een kleine tijdelijke expositie (tot 27 februari) in het speciaal door Boon hiervoor opgerichte Museum der Verhalen in de Jordaan in Amsterdam. Boon ontvangt de bezoeker zelf in de twee kamertjes aan de Elandsgracht, en leidt rond. Er zijn foto’s, uit het schuurtje, van ijsopa Bredo Morstøl, schetsontwerpen van zijn kleinzoon van zijn cryonisch centrum, er is een kist met droogijs. Er staan tv-toestellen waarop Amerikaanse tv-documentaires over the frozen dead guy te zien zijn en er is Dead Guy Ale te koop.

Maar het echte museumstuk is het verhaal, dat Boon zelf aan iedere bezoeker vertelt, aan de hand van de foto’s en de voorwerpen. Of dit kortstondige Museum der Verhalen een vervolg krijgt, weet Boon nog niet.