‘Gewonden worden door de politie in het ziekenhuis van hun bed gelicht’

Vrijwilligers verzorgen honderden gewonden. „Waar ik in vredestijd werk zeg ik niet, anders ben ik mijn baan kwijt.”

Nog vóór zonsopgang kleurt de lucht boven Maidan, het Onafhankelijkheidsplein in de Oekraïense hoofdstad, gitzwart. Stapels autobanden staan in brand. De eerste vroege vogels op het plein zeggen te hopen dat rookwolken „de scherpschutters van president Janoekovitsj het zicht ontnemen”.

Vanaf de daken rond Maidan, waar de oppositie al drie maanden schreeuwt om het aftreden van de president, zou dinsdag met scherp zijn geschoten op betogers.

Honderden gewonden liggen nog verspreid over ziekenhuizen in Kiev. Vandaag, anderhalf etmaal na de veldslag, durven dan ook maar weinigen zónder brommerhelm de straat op, ondanks het nieuws gisteravond over een wapenstilstand tussen regering en oppositie. Niemand die het vertrouwt. Een paar uur later krijgt men gelijk. Snipers schieten opnieuw.

„We zijn al vaker belazerd”, zegt een gemaskerde jongen die met zijn vrienden een toegangsweg naar Maidan blokkeert. Twee nerveuze tieners gehuld in jacks van de legerdumpstore hebben voor de zekerheid op borsthoogte een insigne met hun bloedgroep vastgenaaid.

Verderop houden hun vrienden de wacht bij de ingang van het Michailovskaja-klooster. Op het plein binnen de kloostermuren rennen dokters op en neer, tussen ambulances en een gebouw dat nu dienst doet als veldhospitaal.

„Ik ben eigenlijk tandarts, maar met eenvoudige chirurgische ingrepen kan ik ook overweg”, zegt Kiril, gehuld in witte doktersjas. Tegen een wand die vol hangt met goud omlijste iconen liggen gewonden op veldbedden. Kiril en andere vrijwilligers bieden eerste hulp. „Waar ik in vredestijd werk kan ik niet zeggen, want dan ben ik meteen mijn baan kwijt.”

Dokter Julia, een fragiele twintiger, is gisteravond in de West-Oekraïense stad Lviv op de bus naar Kiev gestapt om Kiril en zijn collega’s te komen helpen. „Gewonden die in staatsziekenhuizen belanden worden door agenten van hun bed gelicht. Maar hier, binnen de muren van het klooster, zijn ze veilig. Hier komt de politie je niet halen.”

In Lviv is de oppositie aan de winnende hand met een Volksraad, het alternatieve parlement, dat het provinciale bestuur heeft overgenomen. „Thuis is het nu redelijk rustig, daarom zijn we met onze ambulances naar Kiev gereden”, zegt ziekenbroeder Vasile uit Lviv.

Met vijf ambulances staan ze voor het klooster klaar om uit te rukken. „Nadat ze hier in het klooster eerste hulp hebben gekregen, rijden we de gewonden direct door naar Lviv. Want de ambulances en ziekenhuizen in Kiev zijn niet te vertrouwen.”

Terwijl de eerste berichten binnenkomen over nieuwe gevechten en dodelijke slachtoffers op Maidan, meldt een groep jongens zich bij een tent voor het klooster. ‘Meld je hier als je zoekt naar een slaapplaats’, staat er geschreven.

Aleksandr, net aangekomen vanuit de oostelijke mijnwerkersstad Donetsk, krijgt van een oudere vrouw het adres van een gastgezin. „En weet u toevallig ook waar ik een helm en een knuppel kan krijgen?”

In Donetsk was hij voor de oppositie actief, tot er „door mannen op mijn deur werd geklopt”, zegt Aleksandr. „Ik wist genoeg. Een dag later heb ik met drie vrienden geld voor benzine bij elkaar gelegd en zijn we naar Kiev gereden.”

Zijn baan in Donetsk is hij kwijt. „Ik was vertegenwoordiger en ik moest van de baas permanent anderen omkopen. In zo’n cultuur wil ik niet meer leven.”