Brandhaarden: hip Duits toneel in Amsterdam

Op theaterfestival Brandhaarden staat het Berlijnse gezelschap de Volksbühne centraal. Tegenstellingen kenmerken er nu de artistieke koers, in het bijzonder die tussen intendant Castorf en regisseur Fritsch.

Scène uit de voorstelling Der Spieler van Frank Castorf. Foto Thomas Aurin
Scène uit de voorstelling Der Spieler van Frank Castorf. Foto Thomas Aurin

Hoe rebels, underground en avant-gardistisch is de Volksbühne nog? Volgende week zal het blijken in Amsterdam: dan zijn op het festival Brandhaarden in de stadsschouwburg vier voorstellingen van het roemruchte gezelschap uit het voormalige Oost-Berlijn te zien.

Vaststaat dat die trefwoorden de afgelopen eeuw vaak van toepassing waren. Al kort na de opening van het Volksbühne-theater in 1914 werd vernuftig de Pruisische censuur omzeild, en onder DDR-bewind toonde het gezelschap werk van Heiner Müller, fel tegenstander van het regime.

Na de Wende maakte intendant Frank Castorf de Volksbühne begin jaren negentig tot het meest spraakmakende Duitse theatergezelschap. Castorf brak met bestaande toneeltradities, engageerde spraakmakende acteurs als Martin Wuttke, Henry Hübchen en Sophie Rois en lanceerde een reeks (destijds) opzienbarende makers, onder wie Christoph Schlingensief, Christoph Marthaler en René Pollesch.

Daarnaast opende Castorf de deuren van het theater voor lezingen, debat, rockconcerten en feesten. Het theater heeft twee aangesloten clubs en een dependance voor kleinschaliger experiment, Prater. Zo werd de Volksbühne een hip, politiek geëngageerd theater met de aantrekkingskracht van een club.

Na een flinke dip in het eerste decennium van deze eeuw heeft het gezelschap weer een stevige positie in het Duitse theaterlandschap. Wellicht wat minder anarchistisch en opwindend dan voorheen, maar nog altijd met bezieling, originaliteit en lef. Opvallend aan de huidige koers is de keuze voor vier min of meer vaste makers die een zeer uiteenlopende, soms aan elkaar tegengestelde artistieke koers varen.

Op de nieuwe editie van het internationale theaterfestival Brandhaarden toont de stadsschouwburg vier recente voorstellingen van de Volksbühne, van Frank Castorf, René Pollesch, Christoph Marthaler en Herbert Fritsch.

Dat vraagt om een kennismaking met de twee grootste tegenpolen van de Volksbühne anno 2014: ‘Bürgerschreck’ Frank Castorf en ‘Publikumsliebling’ Herbert Fritsch.