Kennis hulpverleners over doodswens schiet tekort

Rolstoel in de gang van een verzorgingshuis. Foto ANP/Roos Koole

Hulpverleners en mantelzorgers hebben onvoldoende kennis over de begeleiding van ouderen met een doodswens, zeker wanneer ouderen niet lijden aan een dodelijke ziekte. Dat stellen organisaties voor wetenschappelijk gezondheidsonderzoek ZonMw en NWO/Geesteswetenschappen in de Kennisagenda ouderen en het zelfgekozen levenseinde, die vanmiddag wordt gepresenteerd.

Het rapport is tot stand gekomen door gesprekken met deskundigen en belangenorganisaties en een uitgebreide literatuurverkenning. Een belangrijke conclusie is dat de discussie over vrijwillig levenseinde bij ouderen in Nederland gevoerd wordt op basis van cijfers en begrippen die niet eenduidig zijn. Dat leidt volgens ZonMw-voorzitter Pauline Meurs tot groot ongemak in verzorgingshuizen en binnen families:

“Bij hulpverleners is sprake van handelingsverlegenheid. We merken dat er een groot taboe rust op het onderwerp. Er wordt bijna niet over gesproken.”

Grenzen tussen legale en illegale levensbeëindiging niet bekend

Uit het onderzoek blijkt dat hulpverleners en families vaak niet weten wat de grenzen zijn tussen legale en illegale wegen om het leven weloverwogen te stoppen. Ze hebben moeite te achterhalen of een oudere echt dood wil. De samenstellers merken op dat veel fundamentele vragen nog onbeantwoord zijn: om hoeveel ouderen gaat het? Moet een hulpverlener proberen de kwaliteit van leven te verbeteren, of juist de doodswens begeleiden?

Hulpverleners maken zich volgens de onderzoekers zorgen dat familieleden en mantelzorgers “ontoelaatbare druk” uitoefenen op ouderen om tot levensbeëindiging over te gaan. Het is een veelgehoorde klacht in het maatschappelijk debat over dit onderwerp, hoewel volgens de kennisagenda volgens het onderzoek moeilijk is vast te stellen hoe vaak het voorkomt.

De onderzoekers schrijven:

“Uit het laatste landelijke onderzoek naar beslissingen over het einde van het leven blijkt dat 29 procent van de artsen die ooit zijn ingegaan op een euthanasieverzoek wel eens tekenen hebben gezien van ontoelaatbare druk van de familie op de patiënt.”

NRC Handelsblad besteedt vandaag veel aandacht aan zelfverkozen dood bij ouderen. Lees hier de artikelen Hulpverlener ziet negeren doodswens vaak als ‘oplossing’, ‘Ik ben ambassadeur van pil Drion’ en ‘Een zelfverkozen levenseinde is taboe’. Abonnees kunnen deze stukken gratis lezen, niet-abonnees betalen tien cent per artikel.

    • Danielle Pinedo en Enzo van Steenbergen