Hevig geweld Oekraïne zet door - zeker 25 doden

Demonstranten met een vlag van de Europese Unie treffen de oproerpolitie op het Onafhankelijkheidsplein in Kiev.
Demonstranten met een vlag van de Europese Unie treffen de oproerpolitie op het Onafhankelijkheidsplein in Kiev. Foto Reuters / Vasily Fedosenko

In de Oekraïense hoofdstad Kiev heeft de oproerpolitie vannacht geprobeerd demonstranten van het Onafhankelijkheidsplein in het centrum te verwijderen. Dat is opnieuw niet gelukt. Bij de gevechten zijn sinds het hevige geweld dat gisteren uitbrak zeker 21 mensen van beide kampen om het leven gekomen - veertien demonstranten en zeven agenten. Honderden mensen zijn gewond geraakt. Er vielen daarmee de meeste doden op een dag sinds het begin van de demonstraties eind vorig jaar.

Update 7.50 uur: Het Oekraïense ministerie van Volksgezondheid maakt nu melding van 25 doden, onder wie zeker negen agenten, meldt persbureau AFP. Sinds gisteren zouden ook 241 mensen in het ziekenhuis zijn behandeld voor verwondingen. Onder hen 79 agenten en vijf journalisten.

Volg hier live hoe het nu op het centrale plein in Kiev gaat:

De Oekraïense overheid wilde het gisteren uitgebroken geweld in met name Kiev stoppen door vanaf middernacht het autoverkeer te limiteren en demonstranten van het Onafhankelijkheidsplein in het centrum te verwijderen met waterkanonnen en schokgranaten. Vrouwen en kinderen werd verzocht het plein te verlaten omdat er een “antiterreuroperatie” zou gaan plaatsvinden. Het plein is tot nu toe steeds het hart van de demonstraties geweest.

Maar de demonstranten weigerden te vertrekken en vochten terug. De duizenden agenten van de oproerpolitie werden bekogeld met brandbommen, stenen en vuurwerk toen ze de betogers aanvielen. De demonstranten hebben grote branden aangestoken met brandende banden om barricades op te werpen, waardoor het centrum gisteren veranderde in een vuurzee.

Na uren van gevechten zou de politie nu steeds meer terrein op het plein winnen, zo meldt persbureau Reuters. Het hoofdkwartier van de demonstranten, een gebouw op het plein dat ze in hadden genomen, heeft vlam gevat. Sommige demonstranten konden nog maar met moeite naar buiten komen. Persbureau AP maakt melding van vele bloedende betogers.

De onrust is ondertussen ook naar elders in het land verspreid, meldt Reuters. In twee steden in het westen van het land, Ivano-Frankivsk en Lviv, hebben demonstranten overheidsgebouwen overgenomen. In Ternopil werd het hoofdkwartier van de politie in brand gestoken.

‘Wij zullen nergens heen gaan’

Gesprekken tussen president Viktor Janoekovitsj en oppositieleider Vitali Klitsjko gisteravond laat leidden nergens toe. De partijen gingen in overleg om te bespreken hoe de escalatie van geweld kon worden ingeperkt, maar kwamen daar niet uit. Klitsjko verklaarde de president te hebben gevraagd te stoppen met de politieacties om het plein leeg te ruimen. De president stelde naar verluidt enkel voor de demonstraties te stoppen en de betogers naar huis te sturen.

Klitsjko riep de 20.000 demonstranten na de besprekingen echter op om het kamp op het plein te blijven verdedigen. Een deel van de demonstranten kampeert daar al weken. Klitsjko sprak tussen ontploffende schokgranaten, vuurwerk en brandende banden:

“Wij zullen nergens heen gaan. Dit is een eiland van vrijheid en wij zullen het verdedigen.”

Wel vroeg hij de betogers en de politie de escalatie van het geweld een halt toe te roepen. Oppositieleider Jatsenjoek zou vandaag opnieuw gaan onderhandelen met Janoekovitsj. Die gaf in een verklaring vanochtend vroeg de demonstranten de schuld van het escalerende geweld, zo laat onze buitenlandredacteur Hubert Smeets weten. Volgens Janoekovitsj hebben de oppositieleiders een grens overschreden door “mensen op te roepen de wapens op te nemen” en moeten zij zich distantiëren van de “radicale groepen”. Doen ze dan niet, dan tonen ze zich steunbetuigers van de radicalen en “zal er een heel ander soort gesprek worden gevoerd”:

Twitter avatar hubertsmeets Hubert Smeets Janoekovitsj roept na een dag vol geweld op tot “dialoog”: niet via televisierede maar met papieren tekst van zijn woordvoerder.
Twitter avatar hubertsmeets Hubert Smeets Janoekovitsj tot het Oekraïense volk: “God gaf de mens de taal om met de ander gemeenschappelijke taal te vinden”. http://t.co/ImRaeEFmB9
Twitter avatar hubertsmeets Hubert Smeets Janoekovitsj verwijt oppositie dat ze in parlement het podium bestormde en niet wilde praten over grondwetswijziging. http://t.co/ImRaeEndn1
Twitter avatar hubertsmeets Hubert Smeets Janoekovitsj tot volk: “Ik heb oppositie vaak gezegd. Er komen verkiezingen. Macht is gebaseerd op de stembus niet op straten en pleinen”.
Twitter avatar hubertsmeets Hubert Smeets Janoekovitsj tot volk: “Ik heb oppositie vaak gezegd. Er komen verkiezingen. Macht is gebaseerd op de stembus niet op straten en pleinen”.
Twitter avatar hubertsmeets Hubert Smeets Janoekovitsj tot volk: “Oppositie in handen van radicalen.”http://t.co/ImRaeEndn1

Anti-regeringsbetogers zoeken dekking op het centrale plein in Kiev. Foto Reuters / David Mdzinarishvili

De Oekraïense regering roept demonstranten op hun wapens bij de politie in te leveren. Ondertussen neemt ook de druk van het buitenland op de president toe. Onder meer Washington en Berlijn veroordeelden het geweld dat de politie tegen de betogers gebruikt. Ook minister Timmermans van Buitenlandse Zaken reageerde gisteravond via zijn Facebookpagina op de gevechten in de Oekraïense hoofdstad:

DEMONSTRANTEN HADDEN KIEV NET VERLATEN

De uitbarsting van geweld, de hevigste rellen in Kiev sinds de uitbraak van demonstraties in november, komt net nadat afgelopen weekend de demonstranten juist na een bezetting van ruim twee maanden het stadhuis in Kiev hadden verlaten. De vrijwillige ontruiming vond plaats in ruil voor een amnestieregeling voor de demonstranten die tijdens de protesten in het land waren opgepakt. Er kampeerden wel nog altijd duizenden demonstranten in het centrum van de stad. De demonstraties laaiden weer op toen de oppositie de overheid verweet hun eisen te negeren - het parlement treuzelde volgens hen om een constitutionele hervorming goed te keuren die de presidentiële macht inperkt.

De afgelopen maanden zijn in het land massale demonstraties geweest tegen de corruptie en ongelijkheid in het land. Duizenden mensen gingen de straat in eerste instantie op omdat ze boos zijn dat de president onder druk van Rusland afzag van een samenwerkingsverdrag met de EU.

Hoewel de demonstraties in november vreedzaam begonnen en zij dat ook weken bleven, werd de sfeer na de invoering van een wet die demonstreren bemoeilijkte steeds grimmiger. Bij confrontaties tussen oproerpolitie en betogers bij de ontruiming van kampen vielen een aantal doden. De wet werd later grotendeels teruggedraaid.