De kwelgeest van de Venezolaanse president

De hoop van Venezuela’s oppositie liet zich gisteren arresteren.

De in het wit geklede menigte tilde zijn vrouw op naar het podium, zodat ze hem een kus kon geven. Zij hing een crucifix om zijn nek. Toen ze hem in het busje duwden, stootte hij een gebalde vuist omhoog.

Zo liet oppositieleider Leopoldo Lopez zich gisteren arresteren in de Venezolaanse hoofdstad Caracas, nadat hij een vurige speech had afgestoken. Volgens de regering is hij verantwoordelijk voor de vier doden die vielen bij de allengs onrustiger demonstraties in het land. Vorige week werd een arrestatiebevel tegen hem uitgevaardigd.

Oppositieleiders hopen dat de martelaarsscène met Lopez in de hoofdrol de volkswoede van de Venezolanen verder zal opstoken. Sinds vorige week woensdag wordt geprotesteerd tegen de corruptie, misdaad en economische chaos in het olierijke land, waar de inflatie de 60 procent nadert en regelmatig schaarste aan levensmiddelen heerst. Maar het is de vraag of de demonstranten de socialistische regering van Nicolás Maduro omver kunnen werpen. Ook de aanhang van Maduro, de opvolger van de in maart 2013 overleden charismatische leider Hugo Chávez, ging gisteren weer de straat op.

De fit en gedistingeerd ogende Harvard-econoom Lopez (42) vormt momenteel de grootste bedreiging voor de gewezen buschauffeur Maduro, een vijftiger. Lopez komt uit een vooraanstaande Venezolaanse familie. Hij was consultant en universitair docent voordat hij medeoprichter werd van de politieke partij Primero Justicia en in 2000 nipt gekozen werd als burgemeester van Chacao, een rijke voorstad van Caracas.

In 2004 werd hij met een overweldigende meerderheid herkozen. Maar zijn plannen om bij de verkiezingen van 2008 aan te treden, werden doorkruist toen de regering hem aanklaagde wegens corruptie. Lopez bood weerstand via internationale instituties. Hoewel het Inter-Amerikaanse hof voor de Mensenrechten verklaarde dat de aanklacht zijn politieke rechten schond, is deze bij het Venezolaanse Hooggerechtshof blijven hangen. Na Chávez’ overlijden verloor een voormalig politiek kompaan van Lopez, Henrique Capriles, met klein verschil van Maduro.

Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken achtte de aanklacht tegen Lopez indertijd deel van een campagne „van de Chavez-regering om de politieke oppositie te elimineren”. Zaterdag sprak minister van Buitenlandse Zaken John Kerry zijn zorg om Lopez uit. Lopez spreekt vloeiend Engels en heeft veel contacten in de VS. Dat maakt hem tot de gedroomde tegenpool van Maduro, die net als zijn voorganger Chávez graag met anti-Amerikaanse retoriek de aandacht afleidt van de chaos in zijn land. Zondag wees Maduro nog drie Amerikaanse diplomaten uit.

Maar Lopez lijkt ook met zijn gevoel voor theater opgewassen tegen Maduro. „Ik geef mij over aan een oneerlijk juridisch systeem”, zei hij gisteren, met in zijn ene hand een witte roos, en in zijn andere hand de Venezolaanse vlag. „Moge mijn gevangenschap het volk wakker maken.”