Speedy Renzi wil vergaand hervormen

Matteo Renzi hoopt binnen een week een centrum-links kabinet te presenteren. Met een ambitieus programma. Een commentator: ‘Ongeduld is nuttig bij zo veel berusting.’

Een pop van Renzi, de burgemeester die graag fietst, in de carnavalsstoet zondag in Viareggio.
Een pop van Renzi, de burgemeester die graag fietst, in de carnavalsstoet zondag in Viareggio. Foto AFP

Vier essentiële hervormingen in vier maanden: Matteo Renzi doet opnieuw de bijnaam aan die de krant la Repubblica hem geeft: ‘de Speedy Gonzales van de nieuwe politiek’ in Italië.

Gistermiddag werd de 39-jarige leider van de linkse Democratische Partij door president Napolitano aangewezen als formateur. Hij maakte duidelijk binnen een week een kabinet te willen presenteren en daarmee de jongste premier ooit van Italië te worden.

Medewerkers van Renzi hadden eerder gesuggereerd dat er komende donderdag al een nieuw kabinet zou kunnen zijn. Maar na het gesprek met Napolitano nam Renzi op dit punt gas terug. Hij vertelde dat Napolitano hem had gesuggereerd meer tijd te nemen, om eerst een goed uitgewerkt regeringsprogramma op te stellen en daar alle ministers aan te binden.

Tegelijkertijd maakte hij zijn ambities duidelijk. Een „horizon van vier jaar”, dus geen overgangskabinet dat hervormingen doorvoert en dan vervroegde verkiezingen uitschrijft. Hij zet daarbij hoog in. Renzi beloofde nog deze maand een uitgewerkt voorstel voor hervorming van de kieswet en het parlementaire tweekamerstelsel. En dan: in maart maatregelen om de werkgelegenheid te bevorderen, in april hervorming van de stroperige en inefficiënte overheidsbureaucratie, en in mei hervorming van het belastingstelsel.

De hervorming van de kieswet ligt al grotendeels klaar nadat Renzi hierover vorige maand een akkoord heeft bereikt met oud-premier Silvio Berlusconi, nog steeds de leider van het rechtse blok. Maar Renzi beloofde ook drie andere kernproblemen aan te pakken, „met alle moed, inzet en energie waartoe we in staat zijn”.

„Drie maanden voor drie zaken waar we al dertig jaar op wachten? Succes”, schreef de Corriere della Sera vanmorgen in een commentaar. Tegelijk merkte de krant op dat Renzi impulsief en ongeduldig is: „twee nuttige karaktertrekken te midden van zo veel berusting. Als je niet overdrijft.”

Renzi, sinds vijf jaar burgemeester van Florence en zonder ervaring in de nationale politiek, moet de komende dagen proberen de partijen die het voorgaande kabinet van partijgenoot Letta steunde, achter zich te krijgen. De grootste hobbel daarbij is Nieuw Centrum-Rechts, een groep die heeft gebroken met Berlusconi.

De leider daarvan, demissionair vice-premier Angelino Alfano, onderstreepte zondag dat de breuk met Berlusconi definitief is. Die heeft zich „in deze jaren met te veel nutteloze idioten omringd”. Maar Alfano wil scherp onderhandelen met Renzi. Hij weet dat die zijn steun nodig heeft voor een meerderheid in het parlement.

Renzi had de voorgaande coalitie van Letta verweten stil te zijn gevallen. Dat was zijn argument om Letta via een soort paleiscoup, een stemming binnen zijn eigen Democratische Partij, te dwingen af te treden. Renzi heeft laten weten dat hij minder strak dan Letta wil vasthouden aan de drieprocents-norm voor het begrotingstekort. Hij hoopt dat met het ingangzetten van structurele hervormingen de Europese Commissie soepeler omgaat met de drieprocentsnorm, zodat er ruimte komt voor stimulerende maatregelen. Een opsteker zijn de cijfers die vrijdag werden bekendgemaakt – de dag van Letta’s aftreden: Italië is nu uit de recessie, met 0,1 procent groei.