Opinie

Schouders ophalen is slecht voor ruggegraat

Vermomde Sytze van der V. in ‘RTL Late Night’.
Vermomde Sytze van der V. in ‘RTL Late Night’.

De draad waarop Humberto Tan gisteren balanceerde in RTL Late Night was dunner dan ooit. Het publiek hield de adem in, een enkeling (Leontine van Moorsel) sloeg zelfs de hand voor haar gezicht. Het ging net goed, maar misschien is het gewoon niet zo’n handig idee om de opgejaagde, veroordeelde pedoseksueel Sytze van der V. in vermomming op de eerste rij mee te laten praten over de huisvesting van lotgenoot Benno L.

Tan maakte een klassieke fout: ga nooit met een pedo in discussie, als die zegt dat de kinderen met wie hij ontucht pleegde daar in het geheel geen bezwaar tegen hadden. Je kunt het tegendeel namelijk nooit bewijzen, en het onderwerp leent zich slecht voor welles-nietes.

Bovendien voegde het relaas van de ex-gedetineerde die nergens mag wonen, weinig toe aan wat we al wisten. Verder was het een opvallend ingetogen behandeld onderwerp, zeker in vergelijking met de tribune vol bedekte bedreigingen uitende burgers bij Pauw & Witteman (VARA).

RTL had de Leidse burgemeester Henri Lenferink (PvdA) snel laten overkomen uit de studio van Nieuwsuur, en zette hem naast een vertegenwoordiger van Leefbaar Leiden en een bezorgde buurtbewoonster, maar het werd geen circus. Tan ontlokte de burgervader zelfs een nieuwtje: hij was de afgelopen jaren betrokken geweest bij de huisvesting van een stuk of tien veroordeelde pedo’s in zijn gemeente.

Lenferink was de held van de dag, door de moedige uitspraak dat hij zijn politieke lot verbond aan het uitblijven van recidive van de door hem in een bejaardenflat ondergebrachte ex-zwemleraar. Je ziet een burgemeester of wethouder zelden zo openlijk zijn nek uitsteken, tegen de volkswoede in. Op Twitter vergeleek de Leidse televisiemaker Liesbeth Staats de burgemeester zelfs met zijn verre voorganger Van der Werff, die tijdens het Beleg van 1574 minimaal zijn linkerarm aan de hongerige bevolking zou hebben aangeboden.

Ik zou het eerder civiele moed willen noemen, van het soort dat Matte Mourik bezingt in zijn documentaire De dwaze zoon (IKON). Hij zet daarin de strijd voort van zijn overleden vader, diplomaat en dichter Maarten Mourik, tegen het onbestraft blijven van minister Zorreguieta’s betrokkenheid bij - of kennis van de Vuile Oorlog in Argentinië. Ook die valt moeilijk te bewijzen, maar de film trekt wel een pijnlijke parallel tussen drie vormen van solidariteit: van vader en zoon Mourik, die van activiste Alejandra Slutzky en haar verdwenen vader, en die van koningin Máxima en haar vader. Belangrijker dan de vraag wat er precies gebeurd is, wordt de kwestie of je jezelf in de spiegel kunt aankijken, als je geen verantwoording aflegt. Of, in de woorden van Mourik senoir: „Zoon, je schouders ophalen is slecht voor je ruggengraat.”

Het zou beter zijn geweest als de film over Matte Mourik door iemand anders was gemaakt, want een documentaire construeren en regisseren is weer een ander vak. Desondanks zitten er schitterende scènes in, zoals de montage van uitspraken over mensenrechten in de kersttoespraken van koningin Beatrix: tamelijk vernietigend in deze context.