Hoe Kim misdaden van de nazi’s evenaart

Het bewind van de Kim-dynastie bedient zich volgens een nieuw rapport van de VN van terreur tegen de eigen burgers die doet denken aan die van de nazi’s.

Hermetisch afgesloten van de buitenwereld zijn er in het communistische Noord-Korea martelingen, executies en talloze andere ernstige mensenrechtenschendingen „op een schaal die zijn gelijke in de huidige wereld niet kent”. Dat concludeert de speciale onderzoekscommissie voor Noord-Korea van de Verenigde Naties, die gisteren na een jaar van studie, een reeks hoorzittingen en meer dan tweehonderd, deels anonieme, getuigenverklaringen haar rapport publiceerde in Genève.

Het bewind van Kim Jong-un, de man met zijn babyface die zo graag aanpapt met voormalig basketbalcoryfee Dennis Rodman en opgewekt parades met militairen-in-ganzenpas bijwoont, wekt bij velen in het Westen de lachlust op. Maar het nieuwe rapport toont aan dat achter die façade een meedogenloos regime schuilgaat dat de belangen van de burgers steevast opoffert voor zijn eigen voortbestaan. En wreedheid tegen de eigen bevolking is daarbij een belangrijk middel, zoals ook de in ongenade gevallen en geëxecuteerde oom van Kim, Jang Song-thaek, eind vorig jaar ondervond.

Schokkende tekeningen

De commissie schat dat de afgelopen vijf decennia onder Kim Jong-un, zijn vader Kim Jong-il en diens vader Kim Il-sung, honderdduizenden mensen in de Noord-Koreaanse goelag zijn omgekomen, vaak zonder dat hun familie daarvan op de hoogte werd gesteld en zonder enige vorm van proces. Nog altijd zitten zo’n 80.000 tot 120.000 mensen vast in kampen voor politieke gevangenen. Niet alleen jonge, sterke mensen maar ook ouderen en kinderen; hele families van verschillende generaties tegelijk soms. Nog eens tienduizenden zitten in ‘gewone’ gevangenissen, waar de toestand nauwelijks beter is.

Het rapport, waarin veel misdragingen van het regime van Kim Jong-un en zijn vader en grootvader zijn geboekstaafd, leest als een inleiding tot een sadistisch universum. Die indruk wordt versterkt door enkele eenvoudige maar daarom niet minder schokkende tekeningen over de martelpraktijken door een ex-gevangene die ter illustratie aan het rapport zijn toegevoegd.

We lezen over een gevangen vrouw die werd verkracht door een bewaker en wier baby na de geboorte werd afgepakt en aan de honden te eten werd gegeven. Een andere gevangen vrouw, die net een baby ter wereld had gebracht in het kamp in aanwezigheid van andere gevangenen, kreeg meteen daarop te horen van een bewaker dat ze haar huilende baby niet moest wassen maar met zijn hoofd naar beneden moest verdrinken in een wasbak. Toen ze zich verzette, werd ze geslagen. Met trillende handen deed ze daarna wat haar was opgedragen. „De baby hield op met huilen en we zagen een luchtbel uit de mond van de baby komen” vertelt getuige Jee Hson A, die zelf in het kamp een gedwongen abortus moest ondergaan.

Maar het rapport verhaalt ook over een man die drie dagen lang aan de muur werd opgehangen met zijn handen achter zijn rug gebonden, zonder dat hij kon staan of zitten. We horen over naakte uitgehongerde vrouwen die ‘voor de grap’ door bewakers een vishengel met wat eten kregen voorgehouden waarnaar ze moesten springen, zonder dat ze het voedsel bemachtigden. Of over een man die door een bewaker een ijzeren staaf in zijn mond kreeg geramd, zodat er meteen een flink aantal tanden uitviel. We lezen over lange spelden, die bewakers gebruiken om bij verhoren onder de nagels van hun slachtoffers te duwen.

Massale hongersnoden

Het rapport hekelt ook de wijze waarop het regime voedsel hanteert als een instrument om zijn gezag te handhaven. Wie zich niet gedraagt zoals het bewind wil, krijgt minder eten. Massale hongersnoden zijn geen zeldzaamheid. Gevangenen krijgen het minste van allemaal en lijden permanent honger. Ze proberen vaak in het kamp ratten en slangen te vangen, koken die en eten ze op. Ook kleine kinderen doen dit. „Als er een dag was dat we een muis konden eten, was dat speciaal. We moesten alles eten wat leefde, elk beetje vlees dat we konden bemachtigen: alles dat over de grond kroop. Elk grassprietje dat in het veld groeide moesten we eten. Dat is de realiteit van het gevangenenkamp”, aldus Kim Young-soon, die in de jaren zeventig enige tijd gevangen zat. Uit recentere getuigenissen rijst een zelfde beeld op.

Michael Kirby, de Australische ex-opperrechter en voorzitter van de VN-commissie, vergeleek de toestand in de Noord-Koreaanse kampen gisteren zonder aarzelen met de misdaden begaan in de Duitse kampen in de jaren dertig en veertig van de vorige eeuw. „Sommige (misdaden) zijn opvallend gelijk”, aldus Kirby. Hij herinnerde aan de mensen die na de Tweede Wereldoorlog zeiden: hadden we maar geweten wat er voor verschrikkelijks gebeurde. „Wel, nu weet de internationale gemeenschap het. Er zal geen excuus zijn om geen actie te ondernemen omdat we het niet wisten”, zei Kirby. „Het is tijd voor actie.”

De commissie kreeg geen enkele medewerking van het Noord-Koreaanse bewind. Nog voor de commissie gisteren haar rapport publiceerde, liet Kims missie bij de VN in Genève al weten dat het „gefabriceerd en verzonnen” was. Noord-Korea ontkent botweg dat zulke gevangenenkampen bestaan, hoewel op satellietfoto’s de kampen te zien zijn op de plaatsen waar die zich volgens getuigen bevinden.

Eigen familie verraden

Een van de kroongetuigen, die al eerder uit de anonimiteit trad, was Shin Dong-hyuk. Hij werd in 1982 geboren in een kamp uit ouders die gevangen zaten in een kamp en die van de bewakers wegens hun goede gedrag met elkaar mochten ‘trouwen’. Dat betekende dat ze af en toe gemeenschap met elkaar mochten hebben. Tot 2005, toen hij ontsnapte, verbleef hij in kamp 14, het beruchtste van allemaal. Hij was zo gehersenspoeld dat hij, hopend op wat meer eten, zonder wroeging zijn moeder en zijn broer bij de kampleiding aangaf toen hij hoorde dat die een plan smeedden om te ontsnappen. Met zijn snikkende vader woonde hij vervolgens de ophanging van zijn moeder en de executie van zijn broer bij. Zelf was Shin toen ook al uitgebreid gemarteld.

Een van de dingen die Shin aan de commissie vertelde, was hoe een meisje van een jaar of zeven door een bewaker werd betrapt met een paar graankorreltjes in haar zak. Hij sloeg haar daarop zo hard met een stok dat het meisje overleed.

De commissie schreef Kim Jong-un ook persoonlijk aan naar aanleiding van haar onderzoek. Ze waarschuwt hem daarin dat ze de Verenigde Naties zal aanbevelen de toestand in Noord-Korea door te verwijzen naar het Internationaal Strafhof in Den Haag „om al diegenen verantwoording te laten afleggen, uzelf mogelijk incluis”, die de misdaden in het rapport op hun geweten hebben.

De kans dat Kim of andere Noord-Koreaanse functionarissen binnenkort echter in Den Haag voor de rechter staan is nihil. Daar zorgt de grote beschermheer van het bewind in de internationale arena, China, wel voor. De Chinese leiders kregen trouwens zelf, tot hun woede, ook de nodige kritiek van de VN-commissie te verduren omdat het de weinige Noord-Koreanen die hun land weten te ontvluchten naar China vaak zonder pardon terugstuurt. Het gaat immers slechts om economische vluchtelingen, betoogt China. Een Chinese woordvoerder sprak vanmorgen van „onredelijke kritiek”.

Meer zorgen over kernwapens

Of China initiatieven voor stappen tegen Noord-Korea bij de Veiligheidsraad zal blokkeren, wilde de woordvoerder niet zeggen. Maar de leiders in Beijing zien niet graag dat leiders uit hun buurland wegens mensenrechtenschendingen voor een internationaal hof moeten verschijnen. Het zou immers de druk op henzelf doen toenemen om in eigen land de mensenrechten eveneens te respecteren.

Maar er is nog een reden waarom het voor de Noord-Koreanen niet zo’n vaart zal lopen. De internationale gemeenschap is namelijk al jaren meer bezorgd over de Noord-Koreaanse kernbewapening dan over de mensenrechten. Noord-Korea heeft al drie kernproeven gehouden en het werkt er hard aan zijn nucleaire capaciteiten te vergroten. Nog steeds hebben diplomaten de hoop niet helemaal opgegeven dat Noord-Korea bereid is tot concessies op dit terrein in ruil voor voedselhulp en andere gunsten. Weliswaar is het overleg hierover al jaren opgeschort, maar kritiek op de mensenrechten maakt zo’n nucleaire deal onwaarschijnlijker. Veel illusies hoeft de Noord-Koreaanse bevolking, laat staan de gevangenen, zich dus voorlopig niet te maken.