Vogelgriep H7N9 duikt op in nieuwe gedaanten

Varianten op het virus van 2013 eisen al 40 slachtoffers.

In Hong Kong werden twee weken geleden 20.000 stuks pluimvee geruimd toen het vogelgriepvirus H7N9 er opdook.
In Hong Kong werden twee weken geleden 20.000 stuks pluimvee geruimd toen het vogelgriepvirus H7N9 er opdook. Foto Reuters/Tyrone Siu

De H7N9-griep die vorig jaar kort uitbrak steekt de kop weer op. In China eiste het virus dit jaar al 40 doden onder 185 patiënten. Het is de stand van afgelopen vrijdag. De eerste patiënt van vorig jaar werd half februari ziek. Begin mei verdween het virus.

Nu is het terug. Eerder dan vorig jaar en het heeft in korte tijd al meer mensen doodziek het ziekenhuis in gejaagd dan in 2013.

Dat kan heel goed komen doordat het virus in zijn nieuwe seizoen in meer gedaanten rondwaart, schrijven onderzoekers uit Shanghai, Chicago en Beijing in een donderdag verschenen artikel in het tijdschrift Eurosurveillance. Zij analyseerden de erfelijke code van één van de acht gensegmenten van 72 H7N9-virussen die in 2013 en in januari 2014 zijn geïsoleerd. De virussen kwamen uit patiënten-kelen, maar ook uit kippen- en duivendarmen. Ze komen uit provincies in het oosten van China, tussen Beijing en Hongkong, waar mensen ziek zijn geworden.

Het H7N9-influenzavirus is een al lang bekend vogelgriepvirus. Griepvirussen worden gekarakteriseerd op basis van hun oppervlakte-eiwitten hemagglutinine (H) en neuraminidase (N). Er bestaan 17 H-typen en 9 N-typen. Vrijwel alle combinaties van H en N komen van nature voor in meestal gezonde watervogels.

Vanouds maken alleen H1-, H2- en H3-virussen ook mensen ziek, maar steeds vaker worden er mensen slachtoffer van virussen met een hoger H-nummer. Het H5N1-vogelgriepvirus waart vanaf 1997 door Azië en Noord-Afrika. Het ‘verblijft’ in wilde vogels en pluimvee en maakt incidenteel mensen ziek. Het dodental staat op 386. H7N7 heeft ook mensen gedood en recent overleed in China een vrouw aan H10N8.

Het H7N9 dat vorig jaar opeens opdook, was een combinatie van gensegmenten van drie oudere vogelvirussen. Die nieuwe mengvormen (reassortments), waarbij één of meer gensegmenten van bestaande virussen samen een heel nieuw virus vormen, zijn gevreesd om hun nieuwe eigenschappen. Dit nieuwe H7N9 maakte sommige mensen doodziek, terwijl besmette vogels niet ziek worden. Dat laatste maakt opsporing en uitroeiing van het virus erg moeilijk. Besmetting van mens op mens is er tot nu toe alleen bij zeer intensief contact.

Het ziekmakende H7N9-virus is in 2013 zeker driemaal gehercombineerd, is uit de nieuwe analyse van 72 virussen bekend geworden. Er bestaan nu vier regionale varianten. Daardoor neemt de kans toe dat het virus evolueert tot een virus dat wel goed van mensen op mens overspringt en een wereldwijde epidemie veroorzaakt, schrijven de onderzoekers.