‘In de VS wordt haast niet meer illegaal gedownload’

De aanleiding

In Nederland is het downloaden van muziek, films en boeken legaal, in tegenstelling tot het aanbieden van auteursrechtelijk beschermd werk. In de Verenigde Staten is dat anders. Daar kunnen ook downloaders van illegaal verkregen materiaal hoge boetes en zelfs celstraffen krijgen. De Amerikaanse autoriteiten richten zich voornamelijk op grote uploaders. Toch zijn er mensen die enkele tientallen liedjes binnenhengelden, en er duizenden dollars aan boete voor moesten betalen.

Een heksenjacht, vindt schrijver Raymond van de Klundert, beter bekend als Kluun. Individuele downloaders passen volgens hem wel op in de VS en betalen tegenwoordig veel meer, al dan niet digitaal, voor hun media. Bovendien zijn er nu populaire streamingdiensten als Spotify en Netflix, die bewijzen dat gebruikers best willen betalen voor hun media. Hij redeneert: men wil blijkbaar wel betalen, als het maar op een gemakkelijke manier en voor een goede prijs te verkrijgen is. In een opiniestuk in de Volkskrant schreef Kluun daarom: „In de VS wordt haast niet meer illegaal gedownload.”

Er wordt wereldwijd meer en meer digitaal gekocht, zoveel is zeker. Ook in Amerika zijn diensten als Netflix populair en onderzoek toont aan dat een beter legaal aanbod het downloaden vermindert. Maar zijn de Amerikanen zo’n goed voorbeeld voor ons, en is het illegale downloadverkeer in de VS gekelderd naar ‘haast niet meer’?

En, klopt het?

Kluun baseert zijn uitspraak op een rapport van marktonderzoeksbureau NPD Group, laat hij per mail weten. Zij schrijven dat 33 miljoen Amerikanen (dat is 20 procent van alle Amerikanen boven de 13) in 2005 geregeld illegaal materiaal downloadden, en dat daalde in 2012 naar 21 miljoen, dat is 11 procent van die bevolkingsgroep. Dat komt volgens NPD door de beschikbaarheid van streamingdiensten en door het opdoeken van downloadsites als Limewire.

Dat klinkt overtuigend. Volgens Joost Poort, onderzoeker van het Instituut voor Informatierecht van de Universiteit van Amsterdam, is een daling geloofwaardig, en past de conclusie – streamen is populair, downloaden daalt – in een trend die zijn instituut ook in andere landen, waaronder Nederland ziet. Maar diezelfde NPD Group rapporteerde een jaar eerder nog een afname van 28 miljoen downloadende Amerikanen in 2007 naar 16 miljoen in 2010. Het aantal downloaders in 2012 van 21 miljoen is geen daling als er in 2010 nog maar 16 miljoen bleken te zijn. Dat is een stijging.

Verwarrend. Er komt bij dat NPD Group alleen kijkt alleen naar zogenaamde peer-to-peer downloaders, het systeem waarbij gebruikers van elkaars computer downloaden. Poort wijst erop dat er tegenwoordig steeds meer gebruik wordt gemaakt van ‘digitale kluizen’, zogeheten cyberlockers, om bestanden (al dan niet illegaal) in de cloud op te slaan en uit te wisselen. Zoals Mega, de opvolger van het in 2012 door de FBI uit de lucht gehaalde Megaupload. Door de nieuwe privacyregels van dat bedrijf weten ze ook bij Mega zelf niet wat er in hun digitale kluizen staat. Een groot deel van het uitwisselverkeer is dus niet te meten, zeker het illegale niet.

Een ander rapport dan. Het Canadese Sandvine, een bedrijf dat hard- en software voor netwerken verkoopt, doet sinds 2002 onderzoek naar internetverkeer. Dat bedrijf concludeerde eind vorig jaar dat het downloaden door middel van torrents wereldwijd sterk is gedaald. Torrents maken het makkelijk om door middel van peer-to-peer grotere bestanden uit te wisselen tussen veel verschillende computers tegelijk. Deze torrents maakten in 2003 nog 60 procent van al het wereldwijde internetverkeer uit, waar in 2013 nog maar 7 procent van over was. Het verkeer naar videosites als Netflix en YouTube is volgens Sandvine juist gestegen naar 50 procent van al het internetverkeer. Minder torrents, meer legale bronnen: dat kan uitgelegd worden als een afname van downloaden uit illegale bron. Maar ook Sandvine wijst erop dat veel illegaal uitwisselingsverkeer tegenwoordig verstopt zit in cyberlockers en achter versleutelde netwerken als Tor. Daar komt nog eens bij dat BitTorrent, een dienst waarmee veel (ook illegaal) wordt gedownload in de Verenigde Staten, sinds 2009 het Micro Transport Protocol in gebruik heeft genomen. Daarmee wordt tijdens piekmomenten het verkeer via BitTorrent verminderd om verstopping van het internetverkeer te voorkomen. Volgens BitTorrent daalt het torrentverkeer – in elk geval dat via BitTorrent – niet omdat men naar legale alternatieven is overgestapt, maar omdat het protocol zo is ingericht.

Conclusie

Kluun schreef dat in de VS haast niet meer illegaal wordt gedownload. De trend die Kluun spot is misschien zo gek nog niet: dat er sprake is van een afname van illegaal downloaden wordt beaamd door onderzoeker Joost Poort. Maar hoeveel? De scherpte van de afname moet in elk geval met een korrel zout genomen worden. In de eerste plaats vanwege de afwijkende cijfers van de NPD Group, waar Kluun zich op baseert. Ten tweede vanwege de focus op peer-to-peerverkeer. Onduidelijk is hoeveel illegale bestanden door hoeveel mensen worden uitgewisseld buiten die netwerken. Over het verkeer zelf is daarom niets hard te zeggen. Maar als de laatste cijfers van de NPD Group kloppen, dan download nog altijd ruim 12 procent van de internetters in de VS illegaal. Dat zijn 21 miljoen Amerikanen. Je zal ze op de koffie krijgen.

We kunnen op basis hiervan niet zeggen dat er haast niet meer illegaal wordt gedownload. De afname waar Kluun zich op baseert is geloofwaardig, maar aangezien veel illegaal verkeer niet wordt bijgehouden, kunnen we het niet zeker weten. We beoordelen de stelling daarom als niet te checken.