Allang geen studenten meer

Voor de Russen is ijshockeygoud de belangrijkste medaille Dus was de nederlaag tegen aartsrivaal Amerika in de groepsfase pijnlijk De druk op de spelers is groot, Rusland wil revanche voor ‘1980’

David Backes van het ijshockeyteam van de VS is verwikkeld in een opstootje met drie Russische tegenstanders tijdens het groepsduel van zaterdag.
David Backes van het ijshockeyteam van de VS is verwikkeld in een opstootje met drie Russische tegenstanders tijdens het groepsduel van zaterdag. Foto AFP

Zelfs de cheerleaders vallen stil. De Russische vlaggenzee wijkt en president Poetin verlaat snel zijn plek in de Bolshoi Ice Dome. „In Rusland verliezen van de Amerikanen – dat doet pijn”, zegt een jonge fan in het shirt van de Russische ijshockeyploeg. Maar als hij buiten het stadion een groepje feestende Amerikanen ziet, steekt hij resoluut zijn hand uit om ze te feliciteren. „Mooie wedstrijd”, gromt hij.

Een nieuw Miracle On Ice was het niet, ook al was de ontknoping zaterdagavond net zo adembenemend, met een verlenging en shoot-outs. Maar Sotsji in 2014 is een heel andere wereld dan Lake Placid in 1980.

Toen, midden in de Koude Oorlog, bracht een groep Amerikaanse studenten de beruchte Rode Machine tot stilstand en werd volkomen onverwacht olympisch kampioen. De acht gouden sterren die de Russen in Sotsji op hun shirt dragen – één voor elke olympische ijshockeytitel tussen 1956 en 1992 – herinneren eraan hoe onoverwinnelijk de Sovjet-Unie was.

Maar dit is 2014. En dit is Sotsji.

Niet langer een clash tussen culturen

Van een strijd tussen twee supermachten, of een clash tussen twee contrasterende culturen is in het zonnige Sotsji geen sprake. Op het keienstrand achter het ijshockeystadion zetten dollende Amerikaanse toeristen elkaar op de foto. Uit kolossale boxen rond de olympische vlam dreunt van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds laat Amerikaanse rockmuziek. Coca-Cola levert de drank, McDonald’s de hapjes; cheerleaders vrolijken de rij wachtenden op. Bij het biatlon, hoog in de besneeuwde Kaukasus, is ‘Americana’ de enige koffie op het menu. En de officiële Russische ijshockeyshirts, met de acht sterren, zijn gefabriceerd door Nike.

Californië aan de Zwarte Zee.

Zo voelt het ook voor Aaron Evans uit Colorado, die met een grote Amerikaanse vlag om zijn schouders naar het ijshockey is geweest. Hij toont het shirt dat hij speciaal voor de wedstrijd heeft aangetrokken: Miracle On Ice, met de uitslag van destijds: 4-3. Maar van enige vijandigheid merkt hij niets in Sotsji. „Alle Russen willen met me op de foto. Russen en Amerikanen zijn opgegroeid als vijanden, maar hier staan we met z’n allen feest te vieren. Het is geweldig.”

Voor de wat oudere Amerikanen blijft de nieuwe realiteit onwennig. „Als iemand mij vroeger had gezegd dat ik ooit in Rusland een ijshockeywedstrijd tussen Rusland en de Verenigde Staten zou kijken had ik hem voor gek verklaard”, zegt Parke Brewer, al bijna dertig jaar journalist bij de Voice of America in Washington. „In geen miljoen jaar.”

Ook voor de Russen zijn de scherpste kantjes er wel af. Meer dan de helft van de 26 spelers van de Russische ijshockeyselectie speelt als multimiljonair in de Noord-Amerikaanse profcompetitie NHL. Neem aanvaller Alexander Ovetsjkin, een volksheld in Rusland en het officieuze uithangbord van de Winterspelen in Sotsji: hij staat bij de Washington Capitols voor tien jaar onder contract voor een bedrag van 124 miljoen dollar. „Hij is in Washington een grote ster, niet anders dan Amerikaanse ijshockeyers”, weet Brewer.

Maar de rivaliteit tussen beide grootmachten zit diep in de genen. „Als kind kende ik drie horrorfilms uit het Westen”, zei de voorzitter van het organiserend comité van de Spelen in Sotsji, Dmitri Tsjenisjenko, vorige week in een toespraak tot de leden van het IOC. „De eerste was Nightmare on Elm Street, de tweede was Friday the 13th. De derde heette Miracle on Ice.”

De Russische ijshockeyers van nu kennen de verhalen, sommigen herinneren zich nog vaag de laatste olympische titel, van 1992 (Albertville). Maar de acht sterren uit het verleden maken de druk op hun schouders immens. Vier jaar geleden beleefde Rusland in Vancouver een nachtmerrie met de uitschakeling tegen Canada (7-3) in de kwartfinales. De Spelen in Sotsji, de Spelen van ijshockeyliefhebber Poetin, moeten de nationale trots herstellen. IJshockeygoud is voor Rusland met afstand de belangrijkste medaille – misschien wel belangrijker dan alle andere medailles bij elkaar.

In een open brief aan de Russische spelers, kort voor de Spelen in Sotsji, wreef een groep veteranen uit het Sovjettijdperk het nog eens in. Eén van hen was de legendarische keeper Vladislav Tretjak, nu de baas van de Russische bond. „Het hele land zal naar jullie kijken. In onze tijd deden wij alles voor de overwinning. We aanbaden de Sovjet-Unie, ons volk en onze sport. Laat Rusland niet zitten, mannen!”

Hoge verwachtingen

De Russische spelers proberen de hoge verwachtingen ondertussen zoveel mogelijk te temperen. De Amerikanen, verliezend finalist in Vancouver, behoren met Canada tot de favorieten. Team USA is allang geen studentenploeg meer, maar een verzameling van gelouterde profs uit de NHL. Zij waren zaterdag de sterkste in een episch duel dat alle ingrediënten in zich had van een olympische finale.

Het was weliswaar geen finale, maar toch gaf de Russische doelman Sergei Bobrovski toe dat zijn hart was gebroken na de verloren shoot-out tegen de vroegere aartsvijand. Aanvaller Ilja Kovaltsjoek bleef nuchter. „Er is niks vreselijks gebeurd. Dit was een groepswedstrijd. De beslissingen vallen in de halve finales en de finale.”

Doordat de Russen gisteren pas na shoot-outs Slowakije versloegen, moet het thuisland zich via een tussenronde zien te plaatsen voor de kwartfinales.