In twee weken 40.000 foto’s beoordelen

World Press Photo koos vrijdag de winnende foto’s van 2013. De jury bekeek daarvoor twee weken lang 3.000 foto’s per dag, op het World Press-kantoor in Amsterdam.

Maandag 3 februari, 13.30 uur

„Pfff...mag ik een espresso?” De Britse fotograaf Gary Knight, oprichter van het New Yorkse fotoagentschap VII en dit jaar voorzitter bij World Press Photo (WPP), heeft even pauze. Sinds hij afgelopen zaterdag in Amsterdam arriveerde, heeft hij al zo’n 40.000 foto’s bekeken. „Per uur komen er zo’n 3.000 foto’s langs. We maken dagen van acht, negen uur.”

De zolderkamer van de jury op het Amsterdamse kantoor van WPP ziet er chaotisch uit. Op de tafels rondom een projectiescherm slingeren laptops, aantekeningenboeken en flessen water. Om juryleden wakker te houden, staan de ramen permanent open. Ook worden massages gegeven om stijve ledematen te voorkomen. Voor de tafels liggen ingedeukte zitzakken. „Soms gaat iemand daar even hangen”, zegt Knight. „Het is belangrijk steeds van plek te veranderen, je wordt toch beïnvloed door het stemgedrag van je buurman.”

Het jureringsproces bij WPP duurt ieder jaar twee weken en bestaat uit meerdere rondes. Dit jaar arriveerde op 1 februari de eerste groep van 13 juryleden – fotografen en experts uit landen als Kameroen, Iran, Brazilië, Turkije en Italië. Gedurende de eerste ronde beoordelen zij, vijf dagen non-stop, alle ingezonden foto’s. Knight, die al drie keer eerder jureerde bij WPP, buigt zich met 5 juryleden over de categorieën nieuws en documentaire. De overige juryleden kijken in een andere ruimte naar foto’s voor de categorieën sport, people en nature. Alle beelden worden op een scherm geprojecteerd, zonder bijschrift of auteursnaam. Een beeld of fotoserie gaat door naar de tweede ronde als één lid van de jury zijn hand opsteekt.

Twee secretarissen – de Australische schrijver en journalist David Campbell en de Kameroense kunstcriticus Simon Njami – houden het proces in de gaten. Vandaag is pas vijf procent van de nieuwsbeelden door naar de tweede ronde. „Dat is weinig”, zegt Knight. „Maar zo houden we wel meer tijd over voor discussie.”

Maandag 10 februari, 14.30 uur

Een nieuwe groep van acht juryleden – waaronder AP-fotograaf David Guttenfelder en Hideko Kataoka, chef fotografie van Newsweek in Japan – is gearriveerd. Knight heeft inmiddels een flinke stoppelbaard. Deze ochtend zijn er alweer 1.200 foto’s beoordeeld. „In de tweede ronde krijgt ieder jurylid de kans om zich over een foto uit te spreken. Bij tenminste vier stemmen gaat een beeld door naar de volgende ronde.” Een foto of beeldreportage in de derde ronde, waar anoniem en elektronisch wordt gestemd, moet minstens zes stemmen krijgen om te blijven. Hoe verder een foto vervolgens gaat, hoe meer stemmen er nodig zijn om hem te behouden. Eduard de Kam, onderzoeker bij het NIDF (Nederlands Instituut voor Digitale Fotografie), schuift bij de vierde ronde aan en onderzoekt of foto’s, door ze te vergelijken met de originele raw-bestanden, niet zijn bewerkt of gemanipuleerd. „Bij tien foto’s waren inderdaad een aantal elementen verwijderd”, zegt Knight. „Dat is tegen de regels. Om welke foto’s het gaat, kan ik niet zeggen. Maar ze zijn uit de competitie gehaald.”

Omdat vorig jaar WPP-winnaar Paul Hansen valselijk werd beschuldigd van beeldmanipulatie, hamert WPP dit jaar extra op de transparantie van het jureringsproces. Een lastige kwestie. Onder de juryleden bevinden zich fotografen en fotoredacteuren van internationale kranten en tijdschriften. Veel mensen kennen elkaar. Hoe objectief kan je zijn als je bijvoorbeeld moet stemmen over een foto gemaakt door een bevriende collega? Leidt dit niet toch tot vriendjespolitiek? „Bij WPP is men op de hoogte van onderlinge connecties”, aldus Knight. „Als zich een opvallend patroon voordoet in het stemgedrag van een jurylid, wordt hij daar op aangesproken.”

Vrijdag 14 febr, 11.00 uur

De kogel is door de kerk. Volgens Knight heeft de jury ‘met overweldigende meerderheid’ gekozen voor het beeld van VII-fotograaf John Stanmeyer. Zelf had hij voorkeur voor een ander beeld. „We hebben lang gediscussieerd over twee foto’s. Uiteindelijk was ik om.” Knight wist gedurende het jureringsproces niet dat de foto afkomstig was van zijn collega. „Ik lees National Geographic niet en volg niet alle fotoreportages die op de site van VII worden geplaatst.” Gedurende de vierde jureringsronde werd hij door secretaris David Campbell erop gewezen dat hij ‘connecties’ had met de maker van de foto. „Ik heb dat gemeld aan de andere juryleden”, zegt Knight. „Ook heb ik gevraagd of ik mij van stemming moest onthouden. Maar dat is tegen de regels, dus ik heb meegedaan.” Is hij tevreden over het eindresultaat? „Als niemand van de jury zwaar teleurgesteld naar huis gaat, heb ik mijn taak goed uitgevoerd.”