Een zure winst in de boeken

Met de verkoop van panden verliest WPG historie. Er komen miljoenen voor terug.

„We investeren liever in schoonheid en inzicht dan in bakstenen.” Zo vat directeur Koen Clement van uitgeefconcern WPG het besluit samen om het met historie overladen Amsterdamse grachtenpand Singel 262 te verkopen. Gisteravond heeft hij de zeshonderd medewerkers en de lange lijst literaire zwaargewichten die aan de uitgeverijen verbonden zijn laten weten dat ze moeten vertrekken uit ‘de Singel’ en de panden aan de Herengracht.

Decennia was de Singel het huis van waaruit schrijvers als Nijhoff, Kafka, Haasse en Van der Heijden werden gepubliceerd. Later dit jaar verhuizen hun redacteuren naar een nog onbekende, goedkopere huurlocatie in de stad. Dat is nodig om WPG financieel weer gezond te maken, zegt Clement.

De koper van de panden is een consortium van de Amsterdamse vastgoedinvesteerders Zuider Vastgoed, Van der Zwan Vastgoed en J. Bakker Holding. „Een zeer nette en degelijke partij”, aldus Clement. Wat er met de panden gebeurt, is nog onduidelijk.

WPG, moederbedrijf van gerenommeerde uitgeverijen als Querido, De Bezige Bij, A.W. Bruna en de Weekbladpers, verkeert sinds 2012 in zwaar weer. Dat jaar daalde de winst naar 850.000 euro, een val van zo’n 60 procent. Over het afgelopen jaar verwacht Clement een lichte plus, buiten de in november aangekondigde reorganisatie gerekend. „Inclusief de kosten voor het vertrek van 130 medewerkers eindigen we diep in het rood.”

Ook WPG ontkomt niet aan de malaise in het boekenvak, deze week onderstreept door het dreigende faillissement van boekhandelketen Polare. De omzetten in de sector dalen al jaren. Bij WPG drukt aflossing van de lening (42 miljoen euro) voor de overname van A.W. Bruna en Standaard in 2010 de winst extra. In januari werden de tijdschriften J/M en Opzij verkocht. Er zijn geen plannen om nog meer tijdschriften te verkopen.

Clement verwacht dat het bedrijf door de verkoop van de grachtenpanden uiterlijk eind dit jaar „volledig schuldenvrij” is. Het andere kroonjuweel van WPG, het pand aan de Raamgracht waar onder andere Vrij Nederland en Opzij zitten, staat nog te koop. De drie panden stonden in 2012 samen voor 19,1 miljoen euro op de balans. „We maken een mooie boekwinst op deze twee panden”, is het enige wat Clement kwijt wil over de opbrengst.

Een gezonde balans is broodnodig voor uitgeverijen die willen overleven in de snel veranderende wereld van boeken en tijdschriften. „Ik hoop dat we eind dit jaar meer ruimte hebben om onze toekomstplannen uit te voeren. Ik snak naar dat moment”, zegt Clement. Tegen die tijd moet WPG ook af zijn van het verscherpt toezicht door huisbankier Rabobank. „De bank steunt de strategie van het concern.”

De toekomst ziet er volgens Clement zo uit: uitgevers worden meer en meer agenten van auteurs, die de artistieke creaties via diverse kanalen aan de man brengen. Clement noemt graag het voorbeeld van de Belgische thrillerauteur Toni Coppers. WPG heeft zelf een tv-serie ontwikkeld, gebaseerd op zijn boeken, en die verkocht aan een Belgische zender.

Om dit mogelijk te maken, moeten de redacties van boeken en tijdschriften samenwerken in zogeheten domeinen. Het domein ‘mindstyle’ kan bijvoorbeeld bestaan uit de tijdschriften Happinez en Psychologie Magazine, gecombineerd met boeken, audiovisuele producties en evenementen zoals trainingen over dezelfde onderwerpen. Ook denkt Clement aan een kindermedia-domein.

Volgens de directeur vergen deze plannen geen nieuwe reorganisatie. Wel zullen er, waarschijnlijk voor de zomer, extra ontslagen vallen. Hoeveel is nog onduidelijk. „De vastekostenbasis moet verder omlaag en dat betekent verder flexibiliseren.” Over de lopende reorganisatie zegt hij: „We raken aan de grenzen van het oude model. De boekenmarkt is vorig jaar 7 procent gekrompen, maar we kunnen de organisatie daar niet meteen naar modelleren, zoals in Amerika. Het is pijnlijk van zoveel mensen afscheid te nemen, maar het wapent ons tegen een veranderende markt.”

Clement denkt niet dat WPG in 2010 te veel heeft betaald voor Bruna en Standaard. „We zijn nog altijd blij met die acquisitie en denken dat de uitgeverijen straks weer flinke groei laten zien. De aankoop gebeurde wel op het hoogtepunt van de boekenmarkt. Maar dat is wetenschap achteraf.”

De verkoop van de panden maakt WPG in één klap financieel gezond. Zo’n ingreep is maar eenmaal mogelijk, erkent Clement. „Maar we hebben nog vele andere appeltjes voor de dorst. Denk aan ons eigen vermogen van 37 miljoen euro.”

Met de verkoop van de panden eindigt een „waardevol stukje geschiedenis”, erkent Clement. „Maar of we nu huren of onze eigen panden hebben: voor onze bedrijfsvoering, onze plannen en onze inhoudelijke drive zal dat niet veel uitmaken.”