Zo, en nu weer terug in de boeken duiken

De verdachten van examendiefstal kregen gisteren een maand cel en 170 uur werkstraf opgelegd Ze hadden het volgens de rechter allemaal niet zo bedoeld Maar het was zeker geen kwajongensgrap

Tranen met tuiten huilde Safae K. toen de Rotterdamse rechtbank haar twee weken geleden ondervroeg over de examendiefstal op de islamitische scholengemeenschap Ibn Ghaldoun. De enige vrouwelijke verdachte in de zaak verklaarde tussen het snikken door dat ze alleen maar op de uitkijk had gestaan toen de opgaven van 27 eindexamens werden gestolen. Aan de diefstal had ze niet deelgnomen, verzekerde ze, écht niet.

Haar verhaal heeft geen indruk gemaakt op de rechters, zo bleek toen die gisteren hun oordeel velden. Zij achtten bewezen dat Safae samen met Kamal el B. de inbraak in de kluiskamer van de school heeft gepleegd. Het tweetal kreeg een celstraf van een maand en 170 uur werkstraf opgelegd, net zoals de andere hoofdverdachte, Anass B. Hij nam geen deel aan de daadwerkelijke inbraak, maar speelde verder wel een belangrijke rol. De cel hoeven de veroordeelden niet meer in, omdat ze al lange tijd in voorarrest hebben doorgebracht.

Geen vooropgezet plan

Safae liet gisteren verstek gaan, maar Kamal en Anass waren komen opdagen voor de uitspraak. Rechtbankvoorzitter Jacco Janssen zei tegen hen dat de diefstal van de opgaven voor grote onzekerheid had gezorgd bij de leerlingen die vorig jaar eindexamen deden. Die onzekerheid moet „zenuwslopend” zijn geweest, aldus de rechter. „En dat hebben jullie veroorzaakt. De stelers, maar ook de helers.”

Twee andere stelers, Lyas C. en Ayad I., kregen voor hun rol bij de diefstal elk een week celstraf en 150 uur werkstraf. Vier andere verdachten, de helers, kregen een taakstraf van 130 uur. Een minderjarige verdachte werd veroordeeld tot 60 uur werkstraf.

Volgens de rechter was er van een „een groots en vooropgezet plan” geen sprake geweest toen Safae en Kamal op 1 mei 2013 via het dak van de school de kamer binnendrongen waar de eindexamenopgaven lagen opgeslagen. Enkele uren na de diefstal stonden zij en hun handlangers met tassen vol gestolen examens op Rotterdam Centraal. Ze hadden geen idee waar ze heen moesten. „Eigenlijk denken wij dat er na het stelen helemaal geen plan was”, aldus rechter Janssen.

Het is nooit de bedoeling van de verdachten geweest de opgaven van de eindexamens breed te verspreiden, denkt de rechter. Het was ook niet de intentie van de verdachten om het eindexamen voor zoveel mensen te verpesten. Het lijkt er veel meer op dat de verdachten de eindexamens voor zichzelf en hun vrienden wilden hebben met als doel gemakkelijk slagen met goede cijfers, zei de rechter. „Onze conclusie is dan ook dat het door de verdachten allemaal niet zo bedoeld was en dat het hen ver boven het hoofd is gegroeid.”

Ook geen ‘spiekbriefje 3.0’

Maar dat wil niet zeggen dat de diefstal van de examens gezien kan worden als een soort kwajongensgrap, „een spiekbriefje 3.0”, benadrukte de rechter. „De verdachten zijn slim genoeg om te kunnen bedenken dat dit alles uit kon komen en dat dit dan grote gevolgen zou kunnen hebben.”

Het bekend worden van de diefstal en de daaropvolgende aanhouding van de verdachten, heeft ook voor henzelf grote gevolgen gehad. Ze hebben „een heftig jaar achter de rug”, concludeerde de rechtbank. De verdachten moeten hun examen overdoen en sommigen van hen zijn niet toegelaten op een nieuwe school. Daarnaast heeft de overweldigende media-aandacht voor de zaak „sporen nagelaten” in hun leven.

Ongemakkelijk in de gang

Alles tegen elkaar afwegend, kwam de rechtbank dus tot een celstraf van een maand voor de hoofdverdachten. De officier van justitie had negentig dagen cel geëist, waarvan 54 dagen voorwaardelijk. Een voorwaardelijke straf vond de rechter niet nodig, vanwege het lege of bijna lege strafblad van de verdachten.

Een woordvoerder van het Openbaar Ministerie (OM) toonde zich niettemin tevreden met de uitspraak. „De rechter heeft duidelijk aangegeven dat dit een serieuze zaak was, geen kwajongensactie, zoals de verdediging beweerde.”

Naast Anass en Kamal was gisteren slechts één verdachte komen opdagen voor de uitspraak. Na afloop stonden de drie wat ongemakkelijk in de gang van het Rotterdamse gerechtsgebouw, tussen de talloze journalisten die weer op de zaak waren afgekomen. De veroordeelden zullen gehoopt hebben dat de storm die ze vorig jaar met hun diefstal hebben ontketend, nu eindelijk gaat liggen.