Zhang ontneemt iedereen de adem

China nam de Winterspelen lange tijd niet serieus. Te decadent. Nu niet meer. De Chinese opmars begon bij shorttrack. Ook op de lange baan gaan ze nu oogsten.

De Chinese Zhang Hong reed gisteren in Sotsji met 1.14,02 met afstand de snelste tijd op de 1.000 meter.
De Chinese Zhang Hong reed gisteren in Sotsji met 1.14,02 met afstand de snelste tijd op de 1.000 meter. Foto AFP

Marianne Timmer wist het direct, toen de Chinese Zhang Hong gisteren in de zevende rit van de 1.000 meter met een formidabele 1.14,02 de snelste tijd reed tot dan toe. Alle favorieten moesten nog komen, maar één ding stond voor de coach van Margot Boer al vast. „Als je zo’n tijd ziet, denk je gelijk: dit is de winnende. Maar dat zeg je natuurlijk niet tegen je rijdster.”

Nagano, februari 1998, outsider Timmer rijdt vroeg in het schema de 1.500 meter van haar leven. Snelste tijd, 1.57,58, wereldrecord. Goud, weten al haar concurrenten meteen, tot de Duitse powerhouse Gunda Niemann toe. Timmers uitzonderlijke prestatie ontnam de rest in één klap elke illusie op winst. Zoals Zhang gisteren in de Adler Arena met de beste race van haar leven de rest bij voorbaat kansloos liet. Ireen Wüst (1.14,69) en Margot Boer (1.14,90) overtroffen zichzelf maar meer dan zilver en brons zat er niet in. Het goud was voor Zhang, het eerste olympische schaatsgoud voor China op de langebaan.

„China heeft lang gewacht op dit goud”, sprak 25-jarige sprintster uit Harbin na afloop. „Ik kan niet geloven dat ik dit doel heb gehaald. Ik dacht wel aan medailles maar niet aan goud.” De voormalig shorttrackster had extra motivatie gehaald uit de gouden medaille die haar landgenote Li Jianrou drie uur eerder had gewonnen bij het shorttrack, om de hoek van de Adler Arena in de Iceberg Skating Palace. „We hebben eerder hier in Sotsji samen gegeten, over goud gepraat en dat was opwindend”, vertelde Zhang via een vertaler.

De Winterspelen golden in het communistische land lange tijd als decadent. Pas vanaf 1980 doet China mee en in 1992 werden voor het eerst medailles gewonnen. In het shorttrack bij de vrouwen heerst China al jaren. In Vancouver wonnen de Chinese rijdsters alle vier de onderdelen. Op de langebaan was er in 1992 twee keer zilver voor Ye Qiabo (500 en 1.000 meter), in 2006 op de sprint zilver en brons voor Manli Wang en Hui Ren, en vier jaar later brons voor Beixing Wang. Het goud van Zhang is een doorbraak voor het land dat in Beijing de Winterspelen van 2022 wil organiseren. „Haar zege zal groot nieuws zijn in China”, zei haar coach Qingbo Feng.

Drie jaar hard werk was aan de verrassende triomf vooraf gegaan, legde Feng via een tolk uit. In het Chinese schaatsmekka Harbin – waar ooit ook jonge Russen als Ivan Skobrev uit Chabarovsk heen gingen om te trainen – werd de sterke Zhang toegestaan over te stappen van shorttrack naar langebaan. Niet direct met topresultaat, wel met af en toe razendsnelle rondjes. Ook dit seizoen haalde ze nauwelijks topklasseringen, de reden waarom ze zo vroeg moest starten in Sotsji. Pas bij de WK sprint in januari stond ze er: tweede. En insiders keken in Sotsji bewonderend haar volle ronde op de eerste 500 meter: 26,79, nog nooit vertoond op een laaglandbaan. Maar ze verprutste haar tweede race en werd slechts vierde.

De Russische wereldkampioene Olga Fatkoelina, wereldrecordhoudster Brittany Bowe of Heather Richardson uit Amerika, of de Nederlandse toppers Wüst en Boer: allemaal leken ze favoriet. Tot Zhang direct gisteren een schema neerlegde dat voor de rest een onmogelijke puzzel was. „We gingen uit van een tijd van 1.14,5”, onthulde coach Feng na afloop. Het ging nog een halve tel sneller. Vooral dankzij een eerste rondje van 27,0 seconden, die iedereen de adem ontnam.

Coach Gerard Kemkers zocht het voor Wüst na de klap van Zhang – die ook deed denken aan de vroege 1.07,18 waarmee Gerard van Velde in 2002 de rest meteen demoraliseerde – in cijferen. „Vooraf gingen we uit van een schema 18,2 – 27,6 en 28,6. Maar dat was nu niet meer genoeg. Ireen moest 18,1 openen, wat ze nog nooit heeft gedaan, en dan 27,3 rijden.” Dat bleek teveel gevraagd, hoewel de winnares van de drie kilometer wel haar snelste 1.000 meter ooit reed op een laaglandbaan. „Voor Zhang moet je een diepe buiging maken”, concludeerde Wüst. „Diep respect.”

Timmer zocht het in gevoel. „Heel lekker als je vroeg zo’n tijd rijdt”, haalde ze gisteren in de Adler Arena lachend haar gouden herinnering op aan Nagano. De coach van de Ligaploeg wist uit eigen ervaring dat ze Boer voor de race niet moest opzadelen met te hoge verwachtingen en was na afloop blij dat haar pupil in een prachtig duel Fatkoelina (vierde) versloeg en haar tweede bronzen medaille haalde. „Ik heb me puur gericht op mijn eigen prestatie”, sprak Boer zelf.

Want 1.14,02 was toch voor niemand haalbaar. „Ik was erg nerveus”, vertelde Zhang de internationale pers bedeesd over de lange wachttijd na haar gouden race. Maar de snelste vrouw van de 400 meterbanen zag op het middenterrein met een gelukzalige glimlach aan hoe haar concurrentes één voor één aan hun kansloze missie begonnen. „Een 1.000 meter moet op topsnelheid”, legde Bam-coach Jillert Anema uit in de catacomben. „Alle kennis over snelle tijden die eerder zijn gereden, werkt vertragend. Dat helpt je niet om zo hard mogelijk te rijden. Integendeel.”