Omdat je niet kunt knipogen in een e-mail

Het versturen van emoticons vergroot het gevoel van betrokkenheid tussen afzender en ontvanger.

Emoticons zoals deze :) of deze :( vermenselijken de vaak moeizame digitale communicatie. Vergeleken met spreektaal die vaak wordt verduidelijkt door non-verbale signalen, is digitale taal een armzalige manier van communiceren die tot veel miscommunicaties leidt. Maar niet als je vaak emoticons gebruikt, schreven onderzoekers van de Technische Universiteit Eindhoven in onlangs in het maandelijkse blad International Journal of Human-Computer Studies. Hoe vaker we emoticons gebruiken, hoe groter het gevoel van sociale verbondenheid, ontdekte hoofdonderzoeker Joris Janssen.

Ruim tachtig deelnemers moesten samen met een onbekend persoon die achter een andere computer zat hetzelfde natuurfilmpje kijken. Of die ander 2, 4, 8 of 16 emoticons stuurde tijdens het chatten over het filmpje, hield een direct verband met het gevoel van verbondenheid. Janssen: „En hierbij ging het alleen nog maar over de twee meest simpele emoticons: de vrolijke en de droevige.” Ook ontdekte Janssen dat het gevoel van intimiteit wel ontstond als de proefpersonen dachten dat de emoticons werden gestuurd door de gesprekspartner, en niet als ze werd wijsgemaakt dat de emoticons automatisch werden verzonden.

„De intentie van het delen van emoties is dus van cruciaal belang voor het gevoel van intimiteit”, zegt Janssen. „Mensen voelen zich pas verbonden met hun digitale gesprekspartner als zij het idee hebben een persoonlijk inkijkje te krijgen in de emoties van de ander.” Of deze emoties worden gebracht als digitale emoticons of echte gezichtsuitdrukkingen maakt niet veel uit, denkt Janssen.

Hij ontwikkelt zogeheten ‘affectieve technologieën’ om de natuurlijke, fysieke vormen van communicatie op het internet te simuleren. „We hebben er behoefte aan. Mensen zoeken hun sociale verbondenheid steeds meer online. En omdat via internet communiceren minder confronterend is, durven we ook meer emoties met elkaar te delen.” Dat zie je volgens Janssen aan de opkomst van datingsites en blogs. „Natuurlijk simuleer je onze lichaamstaal niet door hier en daar een emoticon bij een bericht te zetten, maar het is wel een begin.”

Ook moet er volgens hem meer ruimte komen voor negatieve emoties. „Weg dus met het positivisme van Facebook.”

Er zijn al aardig wat applicaties op de markt voor een ‘warmer’ digitaal contact. Zo kan iemand voor een ‘hug over a distance’ een opblaasbaar vest aandoen dat op afstand kan worden opgeblazen door de gesprekspartner.