Mysterieus Hawaï kleurt afscheid van Ann Demeester

Droombeelden: de Hawaiiaanse vader van Nina Yuen vertelt over zijn dromen in haar video Raymond uit 2014
Droombeelden: de Hawaiiaanse vader van Nina Yuen vertelt over zijn dromen in haar video Raymond uit 2014

Met een appelkleurig themafeest en twee tentoonstellingen neemt Ann Demeester, flamboyante directeur van kunstcentrum De Appel, afscheid van Amsterdam. Haar toekomst ligt in Haarlem, in het Frans Hals Museum en De Hallen. De twee net geopende saluuttentoonstellingen in De Appel brengen bij elkaar waar Demeester voor stond: feminiene poëzie én straattaal, sensueel plezier en concept, een hedendaagse blik onderbouwd door het verleden. Daarom twee solo’s.

Asco op de benedenverdieping is daarvan de minst geslaagde. Dat komt niet omdat de idealen van de militante kunstenaarsgroep Asco, die in de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw in de straten van Oost-Los Angeles opkwamen voor de burgerrechten van Latino’s en Chicano’s, oninteressant zouden zijn. Het is meer dat de overblijfselen van de performances – documentaire-foto’s, bewerkte foto’s en een super-8-film – visueel weinig spannends opleveren. Bovendien verandert het straatrumoer van toen in gemummel door de steriele inrichting.

Heel anders is dat bij de technisch volmaakt uitgevoerde solo op de eerste verdieping van de in 1981 in Hawaï geboren Nina Yuen. In 2011 kreeg ze een kleine solo in het Stedelijk Museum in Schiedam, ze is vaste gast bij het Rotterdams Filmfestival en in 2009 werd ze na een verblijf aan de Rijksakademie genomineerd voor de Volkskrant Beeldende Kunstprijs.

Acht werken worden getoond, waarvan zes korte, bedrieglijk educatieve videofilms waarin Yuen voornamelijk zelf optreedt als fictief personage dat uitlegt, bewondert, beleeft, worstelt met tijd, vrouwelijkheid, creativiteit, natuur en succes. Van die zes zijn er drie die in De Appel hun internationale première beleven: Hermione over een vrouwelijke tovenares met meerdere persoonlijkheden, Lea en Raymond. Raymond is in verschillende opzichten bijzonder omdat hierin voor het eerst een mannelijke voice-over optreedt: de vader van Yuen die ontroerend vertelt over zijn dromen, zijn leven vol liefde voor zijn dochter. Heden en verleden zijn in alle werken even hecht verknoopt als leven en dood, bezielde en onbezielde materie. Man, vrouw, kind, moeder, vriendin, vriend, schrijver – Yuen vertolkt ze bijna altijd allemaal zelf en allemaal even hallucinerend. Lippen bewegen, maar vertellen van heel andere zaken dan de ondertitelingen aangeven. De uitgesproken woorden kreupelen voor de tekst uit of erachter aan – wat zorgt voor een vreemd haperend effect.

Yuens beeldtaal lijkt uit een kinderwonderland te komen, met artefacten die daarbij horen: verjaardagstaart, knalkleurige tafellakens en klapkauwgum. Ook haar geboorteland is niet ver weg. Er zijn felkleurige bloemen die worden fijn gestampt, er is fruit dat wordt geplet, eidooiers die ruw worden uitgesmeerd over een portret. Nee, dit is niet het carpe diem, de kitsch en de clichés van Hawaï. Dit zijn mysterieuze bespiegelingen over verlies, onmacht en over het vruchteloos zoeken naar wat het nu eigenlijk betekent om volwassen te worden.