Groeispurt economie geeft hoop: zijn de donkere jaren voorbij?

Sterkste groei in drie jaar, prognoses voor 2014 kunnen omhoog, positief voor begroting.

De Nederlandse economie heeft de recessie achter zich gelaten met een forse groeispurt in het vierde kwartaal van 2013. Van kwartaal op kwartaal groeide de economie met 0,7 procent. Dat is de sterkste groei in drie jaar tijd.

Ten opzichte van een jaar geleden groeide de economie in het vierde kwartaal eveneens met 0,7 procent. Dit meldde het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) vanmorgen.

Met name de investeringen trokken fors aan. Dat duidt op een klassiek verloop van het economisch herstel. De consumptie van huishoudens nam minimaal toe ten opzichte van het derde kwartaal, die van de overheid kromp nog licht. De export viel enigszins tegen, hetgeen het CBS toeschrijft aan onder meer de lagere groei in China.

In het gehele jaar 2013 kromp de economie met 0,8 procent, maar in de loop van het jaar keerde de groei terug en ging het steeds beter. Het CBS verhoogde ook de eerdere groeicijfers voor het tweede en derde kwartaal van 2013, tot respectievelijk 0,1 procent en 0,3 procent.

De versnelling in de economische groei die in de loop van vorig jaar plaatsvond heeft positieve gevolgen voor 2014. Dit komt door zogenoemde ‘overloopeffecten’. Zelfs als er het huidige jaar geen enkele kwartaalgroei meer zou plaatsvinden wordt het bruto binnenlands product al 0,7 procent hoger ten opzichte van vorig jaar. Dat is al meer dan de 0,5 procent groei die De Nederlandsche Bank en het Centraal Planbureau voor 2014 voorspellen.

Minister Kamp (Economische Zaken, VVD) benadrukte dat vanmorgen ook: „Met het nieuwe CBS-cijfer voor het vierde kwartaal ligt een hogere groei dan een half procent voor het lopende jaar zeker binnen de mogelijkheden.”

De kans is dan ook groot dat de prognoses voor 2014 worden verhoogd. En dat heeft weer positieve gevolgen voor de raming van de overheidsfinanciën. Het risico dat het kabinet opnieuw tussentijds moet bezuinigen is daardoor kleiner geworden.

In Europa behoorde Nederland in het afgelopen kwartaal tot de snelste groeiers. Ook daar waren er flinke meevallers. Duitsland liet een economische groei zien van 0,4 procent ten opzichte van het derde kwartaal, waar het eerder een groei van 0,25 procent had geraamd. Ook in Frankrijk viel de groei mee: 0,3 procent. Italië meldde de eerste groei in twee jaar, zij het miniem: 0,1 procent.

Het meevallende vierde kwartaal in Nederland betekent niet dat met tevredenheid kan worden teruggekeken op de Nederlandse economie in 2013. Het banenverlies bedroeg 134.000, en dat is ongekend hoog. „Het banenverlies is het grootste dat we ooit gemeten hebben,” aldus een zegsman van het CBS vanmorgen. Wel nam het verlies van werkgelegenheid gedurende het jaar af. Vooral vaste banen verdwijnen.

Ook op de investeringsgroei, die de cijfers in het vierde kwartaal zo gunstig beïnvloedde, is het nodige af te dingen. Volgens het CBS bevinden de investeringen zich nog steeds op een niveau dat 20 procent lager is dan vóór de crisis. Bovendien dragen de relatief goede autoverkopen bij aan het gunstige vierde kwartaal. Die kunnen nu weer terugvallen.

De kans is klein dat de economie dit zeer snelle groeitempo in het huidige kwartaal onverminderd voortzet. Diverse economische indicatoren, waaronder de wat teruggevallen index voor inkoopmanagers, wijzen daar ook op.

De vraag wordt nu in hoeverre de meevallende groei een gunstig effect heeft op de overheidsfinanciën. Het Centraal Planbureau raamde afgelopen december dat het begrotingstekort over 2013 3,1 procent bedraagt. Mochten de belastinginkomsten over het vierde kwartaal even sterk meevallen als de economische groei, dan bestaat de mogelijkheid dat het tekort over 2013 plots binnen de Europese norm van 3 procent valt.

Voor 2014 wordt nu een tekort van 3,3 procent geraamd. Ook daarvoor geldt dat een meevallende economische groei het tekort lager zou kunnen doen uitvallen. Minister Kamp wilde daarover vanmorgen niet speculeren. Volgens hem is er geen reden om het begrotingsbeleid bij te stellen, en blijft het tekort hoe dan ook zorgelijk, zo zei hij desgevraagd.