Euthanasiewet in België mist toch een leeftijdsgrens

België was gisteren wereldnieuws, althans in landen waar euthanasie taboe is. De Belgische Kamer stemde in met een verruiming van de euthanasiewet tot ‘wilsbekwame minderjarigen’. Eerst lag de grens in België op maximaal 15 voor weeskinderen en 18 voor kinderen met ouders.

De betekenis van de ruimere Belgische wet zit vooral in het radicaal loslaten van de leeftijdsgrens. In Nederland is die 12 jaar, met toestemming van de ouders. Vanaf 16 moeten hier de ouders alleen zijn geïnformeerd. Levensbeëindiging bij baby’s en kinderen onder de twaalf komt hier ook voor, net als elders. Maar dat gebeurt in nauw overleg tussen arts en de familie of de wettelijk vertegenwoordiger van het kind dat hier per definitie wilsonbekwaam is. Met meldplicht en toetsing door de euthanasiecommissie.

Het loslaten van de leeftijdsgrens in België heeft vooral symbolische betekenis. Er wordt erkend dat uitzichtloos zieke kinderen jonger dan 12 in hun lijden zó snel volwassen kunnen worden, dat ze individueel in staat zijn om beslissingen te nemen op basis van voldoende relevante kennis. Dat is dus een uitbreiding van het zelfbeschikkingsrecht tot jonge kinderen. Op zichzelf geen onsympathieke gedachte, die bovendien is gebaseerd op klinische ervaring.

Alleen schept het loslaten van een leeftijdsgrens ook weer onzekerheden. Er komt nu een toets bij. Behalve de vraag of het kind ‘aanhoudend en ondraaglijk fysiek lijdt’, en of het in een uitzichtloze toestand verkeert, nu dus ook de vraag of het wel wilsbekwaam is.

Dat kan voor zestienjarigen in België dus anders uitpakken dan in Nederland. Deze wet hoeft, zo bezien, dus geen verruiming te betekenen. Toestemming van ouders, artsen, psychiater en verpleegkundig team blijven intussen steeds nodig. Ook moet het kind zijn wens schriftelijk uiten en ‘bij herhaling’. Het voordeel van een leeftijdsgrens voor wilsbekwaamheid is dat die helderheid schept, in het bijzonder voor tieners. En het benadrukt de rol èn de verantwoordelijkheid van de ouders bij kinderen onder de twaalf.

De euthanasiewet past bij een land dat sinds 1990 snelle voortgang maakte met liberale ethische wetten op het gebied van abortus, euthanasie, het homohuwelijk, adoptie door homo’s, en kunstmatige bevruchting. De politieke besluitvorming vond doorgaans zonder fractiedwang plaats. Ook bij de nieuwe euthanasiewet mochten parlementariërs naar eigen geweten stemmen. Daarvoor past groot respect. Zeker in een land waar polarisatie tussen links en rechts en Noord en Zuid een zwaar stempel drukt op de verhoudingen. Het wekt ook enige verbazing voor een land met een katholieke traditie, waarvan de Koning ooit 36 uur aftrad om de abortuswet niet te hoeven tekenen. De ontkerstening in België is snel gegaan.