E-boeken voor een prikje

De Polare-boekhandels gingen onderuit en nu zou hun clientèle definitief naar internet verkassen – zo werd gevreesd. Maar nee. Vaktijdschrift Boekblad stelt vast dat de boekhandels van de sluiting van de keten profiteren. Hun toeloop is gegroeid, hun omzet gestegen. Blijkbaar is er een stabiel klantenbestand met behoefte aan het kopen van een tastbaar boek, waarvoor zonder omhaal de, vaste, boekenprijs wordt betaald. Wellicht voorlopig, maar toch.

Het echte probleem van het boekenvak zit in de elektronische versie van het boek, te downloaden op e-reader of tablet. De meeste e-boeken worden gratis verworven: voor slechts 10 procent van de 128 miljoen boeken op Nederlandse e-readers is betaald.

Er bestaan usb-sticks met duizenden e-boeken die lezers elkaar gratis doorgeven. En op torrentsites kan iedereen kosteloos de e-boeken downloaden die door andere gebruikers zijn geplaatst. Bestsellerschrijver Saskia Noort stelde vast dat er van haar recent verschenen titel, Debet, al 15.319 exemplaren elektronisch zijn gestolen.

Stelen mag niet, maar het boekenvak bevordert eerlijk zijn niet erg. In de winkel kost Debet 19,95 euro. Wie Noorts boek als e-boek koopt, betaalt slechts 3,96 euro minder. Terwijl er, om maar iets te noemen, geen papier-, druk- of opslagkosten zijn gemaakt. En daarbij: Engelstalige e-boeken via Amerikaanse webwinkels zijn een stuk goedkoper. Voor dat laatste is een verklaring, maar dat maakt niet uit. Menige klant voelt zich bekocht. En omdat gelegenheid de dief maakt, gaat hij ‘dan maar’ in op een van de vele mogelijkheden om zijn boeken voor niets op zijn reader te zetten.

Om het illegale e-boekaanbod te ondervangen zijn twee grote Nederlandse uitgeefconcerns nu bezig een dienst te ontwikkelen. Nog dit jaar zou het mogelijk moeten worden om Nederlandstalige boeken, inclusief bestsellers, streaming te kunnen lezen, voor het overzichtelijke abonnementsbedrag van rond de 10 euro per maand. Het voorbeeld is internetdienst Spotify die op eenzelfde manier het illegaal aanbieden van muziek terugdrong.

Internetwinkels zullen de afname van e-boeken nagenoeg zien verdwijnen. Voor de auteurs betekent de nieuwe dienst een klein honorarium per boek. Dat zal eerder te vergelijken zijn met het leengeld dan met de verkoop van een papieren boek. Ze zullen het moeten hebben van de fysieke boekhandel, die dus minder op terugtocht is dan doemprofeten beweren.

De uitgevers doen er goed aan dit initiatief te nemen. Het is niet defensief, het propageert het boek als iets van waarde. En het verhelpt dat de lezer zich tegen wil en dank tot dief ontwikkelt.