Bezuiniging op zorgtoeslagen nauwelijks gerealiseerd

Topdrukte bij de Belastingdienst in Heerlen in 2005.
Topdrukte bij de Belastingdienst in Heerlen in 2005. Foto ANP/ Marcel Antonisse

Van één van de grootste bezuinigingen uit het eerste kabinet-Rutte is nauwelijks wat terechtgekomen. Het vorige kabinet mikte op een bezuiniging van jaarlijks 600 miljoen euro op de zorgtoeslag, maar daarvan blijkt slechts 98 miljoen gerealiseerd.

Dat blijkt uit onderzoek van de Algemene Rekenkamer dat zojuist naar de Tweede Kamer is gestuurd. De controleur van de overheidsuitgaven analyseert op eigen initiatief de financiële en maatschappelijke gevolgen van de 51 miljard euro aan bezuinigingen die dit kabinet en vorige kabinetten in totaal aankondigden.

De zorgtoeslag is een maandelijkse compensatie van de overheid voor de zorgkosten van burgers. De toeslag was ooit bedoeld ter ondersteuning van de laagste inkomens. Maar door de gekozen systematiek kwamen de laatste jaren steeds meer gezinnen voor steun van het Rijk in aanmerking. Inmiddels hebben huishoudens tot ruim anderhalf modaal inkomen (50.000 euro) recht op zorgtoeslag. Bij ongewijzigd beleid zou dat naar tweemaal modaal groeien.

Aantal ontvangers toeslag afgelopen jaren gestegen

Tussen 2006 en 2011 is het aantal ontvangers van zorgtoeslag met 16 procent gestegen naar 5,7 miljoen huishoudens. Zij krijgen bijna met 746 euro grofweg twee derde zoveel als in 2006. De uitgaven aan zorgtoeslagen verdubbelden tussen 2006 en 2011 van 2,3 naar 4,7 miljard euro. Dit komt voor een belangrijk deel door stijgende zorgpremies waardoor gesubsidieerde burgers automatisch een hogere compensatie krijgen.

Daarom kondigde Rutte I, het kabinet VVD-CDA dat met gedoogsteun van de PVV regeerde, ingrijpende maatregelen aan. Doel was om in 2012 600 miljoen euro te besparen. Het werd slechts 98 miljoen, mede doordat kabinetten besloten het eigen risico te verhogen. Dat resulteerde automatisch in meer compensatie voor lagere inkomens. Daarnaast vertaalde de economische crisis zich in meer huishoudens met lagere inkomens en daardoor meer zorguitslagen.

Toch zijn de maatregelen die Rutte I nam niet voor niets geweest. Het Centraal Planbureau rekende eerder uit wat de uitgaven zonder de versobering was geworden. In dat geval was de overheid in 2012 550 miljoen extra kwijt geweest.