Akademie is, tja, niet jong en erg mannelijk

Prestigieus. Dat adjectief hangt als een molensteen om de nek van de sinds gisteren herboren Akademie van Kunsten (AvK). In 1851 werd een soortgelijk college wegbezuinigd, ook al was Beethoven er nog lid van geweest. Nu wordt de AvK geïnstalleerd, als pendant van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), bekend als pleitbezorger voor de wetenschap. De KNAW nodigt de kunsten opnieuw uit in zijn gelederen, met steun van minister Bussemaker (PvdA, Cultuur) die er de komende 3,5 jaar 700.000 euro voor vrijmaakt, onder verwijzing naar het belang van kunst en cultuur voor de samenleving.

En dus inviteerde de KNAW 19 kunstenaars, met naamsbekendheid als selectiecriterium, voor een gezelschap dat uiteindelijk moet uitgroeien tot 50 à 80 leden. Die leden zullen gezamenlijk... Ja, wat zullen ze eigenlijk?

Dat is onduidelijk. Een zegsman is er niet, deze nieuwe AvK mist vooralsnog een gezicht, zoals Hans Clevers dat is voor de KNAW. Vandaar dat de bedoeling nog even afhangt van welk lid je erover hoort. Filmer Paul Verhoeven vindt zichzelf vooral een uitgangbord. Beeldend kunstenaar Aernout Mik hoopt via de AvK de maatschappij te doordringen van de relevantie van de kunst, terwijl schrijver A.F.Th. van der Heijden zich verkneukelt over de vermelding van zijn lidmaatschap op het titelblad van zijn romans. Schrijfster en kunstschilderes Charlotte Mutsaers en musicus Kyteman zetten in op de manier waarop hun eigen werk kan profiteren van het contact met wetenschappers. Alles kan, alles is mogelijk – als het maar prestigieus is. Dat is voorlopig de grootste gemene deler, zowel van de aangezochte leden als van de verschillende doelen.

En daarmee lijkt een mooi initiatief direct te verzanden. Want prestigieus zonder meer is spierballen rollen, verder niets. De nieuwe AvK pocht nu met grote namen, terwijl zij ook gelanceerd had kunnen worden met een fiks openingsevenement, als voorproefje van de inzichten en acties waartoe de bundeling van de krachten van deze grootheden kan leiden.

Intussen komt de kritiek los. De keuze voor deze negentien leden hangt uit het lood. De gemiddelde leeftijd ligt hoog en de leden zijn blank. De dans ontbreekt, terwijl juist de Nederlandse danskunst internationaal hoog staat aangeschreven. En waarom die nadruk op literatuur en muziek?

Alleen op de klacht dat vier vrouwelijke leden te weinig is, reageerde de KNAW: er hadden er drie geweigerd. Dus zijn er zeven gevraagd. Dat suggereert dat er erg weinig vrouwen zaten bij de 120 namen die de cultuurfondsen aandroegen. Misschien weigerden die drie vrouwen omdat ze, wellicht met pijn in het hart, al inzagen: op deze manier krijgt de AvK maar weinig kans.