Opinie

Winnaars en verliezers van de kijkcijferfixatie

Annelies Appelhof in de geflopte soap StartUp .
Annelies Appelhof in de geflopte soap StartUp .

Als hij later groot is, wil hij Nederlander en schaatser worden, twitterde CNN-verslaggever Tom McGowan uit Sotsji. „Er is iets met de Hollanders op de Spelen waardoor je met ze mee wilt doen”, schreef Sally Jenkins in de Washington Post. Als die medailleregen van onze schaatsers voor buitenlanders al zo aantrekkelijk blijkt te zijn, kun je nagaan wat het hier nog allemaal zou kunnen bewerkstelligen.

De populariteit van het juichende koningspaar zal naar grote hoogte stijgen. Er zijn theorieën die stellen dat sportief succes en de navenante daling van populair chagrijn, in een verkiezingsjaar goed zijn voor traditionele partijen. Ook verdere privatisering van de topsport door concurrerende merkenteams zal op bijval kunnen rekenen.

Heel snel meetbaar zijn de exorbitante kijkcijfers voor de Olympische Winterspelen. Maandag twitterde NOS-directeur Jan de Jong triomfantelijk dat zijn omroep twintig van de 25 meest bekeken programma’s van de zondag had uitgezonden. Nederland 1 is twee weken lang vrijwel uitsluitend een sportzender en verplettert de concurrentie moeiteloos.

Dat is congruent met eerdere effecten van het ingezette beleid, dat Nederland 1 nog meer wil profileren als vlaggenschip van de publieke omroep. De verhuizing naar die zender van De Wereld Draait Door (VARA) in januari leidde tot een kleine aardverschuiving in kijkcijfers. DWDD kreeg er ruim een half miljoen kijkers bij, het Achtuurjournaal (NOS) profiteerde ook.

Maar tegelijkertijd zakte Nederland 3 zonder DWDD als een pudding in elkaar. Die winst van een miljoen kijkers in de vooravond werd daar weer verspeeld. En ook Lingo (TROS) doet het op Nederland 2 slechter dan eerst op 1.

Tragisch is vooral de flop van de nieuwe soapserie StartUp op het oude tijdstip van DWDD op 3. Het programma haalde nooit meer dan 100.000 kijkers, en meestal veel minder. Gisteren maakte BNN bekend na vijf weken de stekker eruit te trekken, in overleg met de netmanager. Er worden geen nieuwe afleveringen meer opgenomen en de restanten gaan naar de middagtelevisie van Nederland 2.

Ik heb gisteren een hele aflevering bekeken, en dat was een bezoeking. Slecht acteren, onbegrijpelijk gedoe over een op internet geplaatst compromitterend filmpje, dialogen waarvan je gaat knarsetanden. Maar ik moet er eerlijk bij zeggen dat ik allergisch ben voor de leegheid, het houterige acteren en het industriële karakter van bijna alle soapseries. Mijn oordeel doet niet ter zake: de doelgroep vond er gewoon niets aan.

Het is een bedrijfsongeval dat voortkomt uit de (mede door politici en tijdgeest opgelegde) fixatie van de publieke omroep op kijkcijfers. Per se moet Nederland 1 de grootste worden, en dan mikken we met een soap op de jongerenmarkt ter compensatie op Nederland 3. Zo werkt dat niet: je kunt marketen wat je wilt, maar als het product niet goed is zal toch niemand het kopen.

De Wereld Draait Door is na de succesvolle verhuisoperatie nu weer twee weken tijdelijk gesloten, wegens de Olympische Spelen. Ook dat is meer opportunisme van de netmanager dan doordacht beleid. Ik zou die Spelen in zijn geheel naar het noodlijdende Nederland 3 hebben overgeheveld: daar kijkt iedereen toch wel naar.