Schrijvers horen voorlezen geeft zin om zelf te lezen

De literaire voorstellingen van Behoud de Begeerte trekken in Vlaanderen veel publiek. Hier in Nederland praat men liever over boeken.

Mensen komen niet naar literaire evenementen om te lezen, maar om te kijken en te luisteren. Dat besefte Antwerpenaar Luc Coorevits in 1984. Hij zag een markt voor literatuuravonden als popconcerten: promotie vooraf, mooie decors, voldoende pauzemomenten, artiesten die zich dankzij een professionele organisatie geheel kunnen richten op het voorlezen van hun werk.

Komend weekend bestaat literair kunstencentrum ‘Behoud de Begeerte’ (BdB) dertig jaar. Vrijdag wordt dat gevierd met een bal en remake van de allereerste voorstelling die oprichter en directeur Coorevits in 1984 organiseerde. Een jonge Tom Lanoye toonde zijn allereerste avondvullende voorstelling, Jamboree, Jules Deelder stond in voor het voorprogramma. Nu staan ze samen op het podium met werk uit de afgelopen dertig jaar.

Nederland kent de Behoud de Begeerte van de theatertournees rond Valentijn, Saint Amour; voorstellingen waarin auteurs voorlezen over uiteenlopende facetten van de liefde: van fysieke lust tot moederliefde. In Vlaanderen bereikt Coorevits jaarlijks tussen de 15.000 en 25.000 bezoekers met literaire evenementen. Hij organiseert er zowel publiekstrekkers, bijvoorbeeld de schouwburgvoorstellingen waarin Tom Lanoye zijn succesroman Sprakeloos voorleest, als intieme avonden in de Antwerpse stadsbibliotheek rond het werk van W.F. Hermans onder de titel Aanbevelingen voor een beter leven.

Ondanks internationale ambities en het feit dat hij vooral werkt met Vlaamse en ook Nederlandse schrijvers, bleek het in Nederland de afgelopen drie decennia moeilijk om voet aan grond te krijgen. Coorevits: „We zijn bij jullie altijd maar een van de spelers geweest.”

Coorevits speelde wel een belangrijke rol bij de opkomst van podiumpoëzie en -literatuur in Vlaanderen. Rasperformers als Tom Lanoye en Herman Brusselmans doken en duiken geregeld op in zijn voorstellingen. Daar is hij om geprezen, maar ook om verguisd. In de jaren tachtig, voorafgaand aan de eerste Saint-Amour-tournee zei schrijver Dirk van Bastelaere dat Behoud de Begeerte poëzie verkoopt door „glitter en schijn aan het optreden te verbinden”. Meer recent hekelde Christophe van Gerrewey auteurs die ‘kunstjes’ opvoeren om lezers te winnen: „Is het zo onbegrijpelijk dat jongeren niet meer lezen als boeken enkel op tv of op de radio mogen komen als er zo onnozel mogelijk om gelachen wordt?”

Coorevits: „Ik ben het eens met Van Gerreweys kritiek op de literaire tv-programma’s in Vlaanderen. Maar wat schrijvers op een podium doen, is hun zaak. Van een goed optreden gaat een grote leesbevorderende kracht uit. En ik heb mensen als Jeroen Brouwers op het podium gehad. Als er iemand het tegendeel van een performer is, is het Brouwers.”

Lanoye horen in plaats van alleen lezen, heeft zeker meerwaarde. De Belg kan als geen ander tegelijk teder en met de nodige slapstick zijn moeder imiteren. Bij andere schrijvers kun je je afvragen of voorlezen nog van deze tijd is. Op het Amsterdamse Literaturfest wordt bijvoorbeeld gepraat over boeken; lezen moeten de mensen achteraf thuis doen, vinden de organisatoren. Coorevits blijft overtuigd van de meerwaarde van voorlezen, indien goed geregisseerd: „Je maakt voor het publiek een bloemlezing: je toont de beste stukken uit een roman of een oeuvre.” Teksten worden bij hem nooit letterlijk op het podium gebracht: „Met schrijvers bespreken we gedetailleerd wat ze zullen lezen. Soms grijpen we in: uit fragmenten worden volledige personages geschrapt om ze geschikter te maken als voorleesmateriaal.”

Op 5/4 staat de BdB-voorstelling ‘ Geletterde Mensen’ (Jeroen Olyslaegers en Joost Vandecasteele) in De Brakke Grond, A’dam. Inl: begeerte.be