Hij kon weten wat hij fout deed

Foto ANP

Blij is niet het goede woord, vindt Freddy de Haan, ex-patiënt van Ernst Jansen. „Je kunt niet blij zijn als iemand de gevangenis in moet”, zegt hij, „maar Jansen heeft het wel verdiend”.

De rechtbank in Almelo veroordeelde de omstreden oud-neuroloog (68 jaar) gisteren tot drie jaar gevangenisstraf. Zes jaar cel was geëist.

Voor zover bekend is het de eerste keer in Nederland dat een arts de cel in moet voor medische fouten. Dat een (gewezen) dokter de zelfmoord van een patiënt wordt aangerekend, zoals de Almelose rechtbank doet, is bijzonder.

De rechtbank achtte bewezen dat Jansen zich in de periode 1997 en 2003 in Enschede schuldig heeft gemaakt aan het opzettelijk benadelen van de gezondheid van acht patiënten. Jansen zei dat ze ongeneeslijk ziek waren, terwijl dat niet zo was, en behandelde ze met zware medicijnen. Met zwaar lichamelijk letsel tot gevolg en in één geval dus de dood. Ook is hij veroordeeld voor diefstal en het vervalsen van recepten, het vals opmaken van machtigingsformulieren voor medicijnen en (gedeeltelijk) verduistering van onderzoeksgeld.

Zelfmoord door behandeling

Bij patiënte Marianne Vial – zij pleegde in maart 2000 zelfmoord – hield hij volgens de rechtbank tegen beter weten in vast aan de diagnose Multi Systeem Atrofie (MSA). Vial dacht volgens haar nabestaanden dat ze alzheimer, MSA en mogelijk ook de spierziekte ALS had en dat ze snel zou overlijden. Ze had geen van die ziektes. Er waren volgens de rechtbank doodsangsten ontstaan. „Daaruit volgt dat er een rechtstreeks verband bestaat tussen de behandeling en de zelfmoord.”

De rechtbank vindt de neuroloog toerekeningsvatbaar, ondanks zijn medicijnverslaving, ADHD en narcistische stoornis. De rechtbank acht het wel „aannemelijk dat de misdiagnoses mede door Jansens verslaving in de hand zijn gewerkt. Maar als arts is hij als geen ander bekend met de werking van medicijnen. Door toch patiënten te behandelen, heeft hij zijn zorgplicht miskend.”

De rechtbank vindt dat Jansen ter zitting niet heeft laten blijken het laakbare van zijn handelen in te zien. Ook zei de rechter: „Verdachte heeft het vertrouwen in de medische stand ernstige schade toegebracht en de neurologie in het bijzonder.”

In tranen

De celstraf van drie jaar zorgde voor een ontlading in de rechtszaal. Ex-patiënten zaten met rode wangen of waren in tranen, volgens De Haan. Na afloop vielen tegenover de pers de woorden ‘fantastisch’, ‘uitermate tevreden’ en ‘prima’. Letselschade-expert Yme Drost, die de ex-patiënten bijstaat: „De straf komt overeen met wat ik had gehoopt.” Ex-patiënte Ineke Damink: „Ik hoop dat Jansen snel komt waar hij hoort: in de cel.”

Jansen zelf leek het vonnis tamelijk onbewogen aan te horen. „Hij bleef behoorlijk in de plooi, vertrok geen spier”, vertelt De Haan die alle elf zittingsdagen zo op de publieke tribune ging zitten dat hij hem goed kon zien.

Volgens Jansens advocaat Frank van Gaal is de uitspraak „een flinke dreun” voor zijn cliënt. „Wij hadden kritiek verwacht op zijn medisch handelen, maar niet in deze mate.” Het is aannemelijk dat Jansen in hoger beroep gaat, stelde hij.

Met de veroordeling voor de zelfmoord is Van Gaal het „apert oneens. Het is verbazingwekkend dat de rechtbank een medisch specialist verantwoordelijk houdt voor een zelfmoord, een eigen beslissing.”