Een wietplantage in huis valt te voorkomen

Makelaars willen hulp van politie bij het screenen van huurders.

Waterschade. Gaten in de muur voor beluchting. Dichtgemetselde ramen. Makelaar Kenneth Alting zag de effecten van een huurhuis waarin een wietkwekerij had gezeten. „Rijp voor de sloop.”

Leg dat, als makelaar, maar eens uit aan je opdrachtgever – de verhuurder.

Makelaars in Tilburg kunnen sinds kort bij de politie opvragen of huurders betrokken zijn geweest bij zware en georganiseerde criminaliteit. Als het aan directeur van brancheorganisatie VBO Makelaar Hans van der Ploeg ligt, moet dat in heel Nederland kunnen. Het initiatief daartoe moet volgens hem van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) komen, vindt hij.

Vorige week sloten gemeente, politie en de twee grootste makelaarsverenigingen van het land, VBO Makelaar en NVM, een convenant in Tilburg. Makelaars kunnen daar nu nagaan of potentiële huurders eerder met justitie in aanraking zijn geweest. Dat moet voorkomen dat er huizen verhuurd worden aan mensen die daarin bijvoorbeeld een wietplantage willen beginnen, wapens opslaan, chemische drugs produceren of illegale prostituees herbergen.

VBO-directeur Van der Ploeg vindt dat er een landelijk convenant moet komen. Want nu „ga je als crimineel gewoon naar Breda – net zo makkelijk”. Zo’n lokale afspraak is „een goed begin”, maar lost landelijk volgens hem niets op.

De particuliere huurmarkt groeit, onder meer doordat veel huiseigenaren hun huis tijdelijk verhuren omdat ze het niet verkocht krijgen. Het is, anders dan de koopmarkt, een ongeorganiseerde en niet-transparante markt, zegt Van der Ploeg. „En daar zien we nu de consequenties van.”

Juist in huurwoningen ontstaan volgens hem problemen. „Een crimineel veroorzaakt minder snel ellende in zijn eigen huis.” Om de huurmarkt beter te organiseren, vindt hij dat er bijvoorbeeld ook voor huurovereenkomsten een register als het Kadaster moet komen. Maar eerst „moet de VNG voor dat landelijke convenant zorgen, want het is een probleem dat zich uitstrekt over alle gemeenten”. De VNG zegt in een reactie dat criminaliteit als illegale hennepteelt juist het best op regionaal niveau kan worden aangepakt.

Risico’s uitsluiten

Hoeveel huurhuizen er worden gebruikt voor criminele zaken is niet bekend. Maar het aantal illegale wietkwekerijen wordt geschat op 50.000. Jaarlijks worden er ongeveer 5.000 opgerold.

Erg goed voor een huis is zo’n wietplantage niet. De makelaar kan daarvoor, als bemiddelaar, aansprakelijk worden gesteld door de verhuurder. Er kan hem nalatigheid verweten worden bij het screenen van de huurder. Met mogelijk de tuchtrechter en een boete of zelfs schorsing tot gevolg.

Om risico’s uit te sluiten, doen makelaars die zijn aangesloten bij VBO en NVM al een eigen huurcheck: ze controleren onder meer identiteitspapieren en een werkgeversverklaring van een potentiële huurder. Maar volgens VBO-directeur Van Der Ploeg is ook politie-informatie nodig om hun opdrachtgevers te kunnen garanderen dat de huurder betrouwbaar is. Dat kan nu dus in Tilburg, en sinds 2012 ook al in Amsterdam.

Als Tilburgse makelaars twijfelen over een huurder, kunnen ze de politie vragen hem na te trekken in het politieregister. Daarin staat iedereen die de afgelopen vijf jaar met de politie in aanraking is geweest – van een veroordeling voor inbraak tot getuige bij een verkeersongeluk.

De privacy van de huurder komt daarbij niet in het geding, zegt een politiewoordvoerder. „Juristen hebben dat uitgebreid onderzocht.” De makelaar krijgt alleen de relevante informatie. Relevante informatie is volgens de woordvoerder: „Of de potentiële huurder een bekende is op het gebied van zware, georganiseerde criminaliteit.” De politie zegt dat het „breder is dan hennepteelt”. Dus ook bijvoorbeeld drugsproductie en wapen- of mensenhandel.

De Tilburgse makelaars hopen op een preventieve werking, maar willen ook aan de verhuurder bewijzen dat ze alles hebben gedaan om de huurder te screenen. Het is goed dat makelaars hun beslissing nu niet meer hoeven overlaten aan een onderbuikgevoel, zegt makelaar Kenneth Alting. „In plaats van denken ‘nah, ik weet het niet’, kunnen we de kans op problemen nu écht toetsen.”