‘Beter vegetariër in een Hummer dan vleeseter op de fiets’

Dat stond op 26 mei in nrc.next.
Dat stond op 26 mei in nrc.next.

De aanleiding

Het valt niet altijd mee om goed te doen. Ga je consequent met fiets en trein om het milieu te ontzien, dan doe je het, als je vlees eet tenminste, toch niet goed. Dat zei programmamaker Jelle Brandt Corstius vorige week in RTL Late Night. „Het is beter voor het milieu om vegetariër te zijn en rond te rijden in een Hummer dan vlees te eten en te fietsen”, zo luidde zijn bewering. En dan te bedenken dat een Hummer per kilometer ruim drie keer meer CO2- uitstoot dan een gemiddelde auto. Een boude bewering dus, die bijna vanzelfsprekend resulteerde in een checkverzoek van een lezer. Van Nelleke van der Gaag in dit geval.

Waar is het op gebaseerd?

Enkele weken geleden deed actrice Victoria Koblenko een soortgelijke bewering over vlees eten en Hummers in tv-programma 24 Uur met. Waar komen die vergelijkingen tussen vleesconsumptie en Hummers toch vandaan? De bron is waarschijnlijk een veel geciteerd wetenschappelijk artikel van de Amerikaanse onderzoekers Gidon Eshel en Pamela Martin uit 2006. In Diet, energy, and global warming concludeerden zij dat de broeikasgasemissies van verschillende diëten net zoveel verschillen als die van een middenklasse-auto versus een SUV-terreinwagen. Een jaar later kwam partijleider Marianne Thieme van de Partij voor de Dieren met de stelling dat een vegetariër in een Hummer nog altijd beter is voor het milieu dan een vleeseter op de fiets.

En, klopt het?

We leggen de vraag voor aan het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). Wat we het PBL letterlijk vragen is het volgende: is het qua milieubelasting (uitstoot van broeikasgassen) beter om je leven lang geen vlees te eten en in een Hummer te rijden (gemiddeld autogebruik) dan vlees te eten (gemiddelde vleesconsumptie) en te fietsen (korte afstanden met de fiets en lange afstanden met de trein)?

Daarop is het PBL uitgegaan van 13.000 kilometer per jaar (gemiddeld gebruik) voor de vegetariër in een Hummer en jaarlijks 6.500 kilometer met de fiets en 6.500 kilometer met de trein voor de milieubewuste vleeseter. Hierbij zijn de gegevens gebruikt die bekend zijn over CO2-uitstoot per kilometer door Hummers (inclusief productie en sloop van de auto) en uitstoot door de trein. Dat is respectievelijk 620 gram per voertuigkilometer voor de Hummer en 38 gram per kilometer voor de treinreiziger.

Het PBL concludeert dat het verschil tussen enerzijds 13.000 km per jaar met een Hummer (8.000 kilogram CO2) en anderzijds 6.500 km per fiets en 6.500 km per trein (250 kilogram CO2) uitkomt op 7.750 kilo CO2 in het nadeel van de vegetarische Hummerrijder. Het verschil tussen het gemiddelde Nederlandse dieet (met vlees en zuivel) en vegetarisch (nog wel met zuivel, maar geen extra zuivel ter vervanging van het vlees) is slechts zo’n 600 kilo CO2 per jaar. Even ter verduidelijking: de broeikasgassen die vleeseters in deze berekening veroorzaken bestaan voornamelijk uit methaan en lachgas die vrijkomen uit de maag en de mest van de dieren. Die zijn omgerekend in ‘CO2-equivalenten’.

Ook als je meerekent dat minder vleesconsumptie in Nederland tot minder landbeslag in de rest van de wereld zou leiden, doordat wij ons vlees dan exporteren en er elders minder oerwoud hoeft te worden gekapt, dan komt de vegetariër in een Hummer qua CO2-uitstoot nog steeds veel slechter uit de berekeningen. Volgens het PBL is het verschil in uitstoot van broeikasgassen tussen een Hummer rijden en fietsen dus vele malen groter dan tussen wel of geen vlees eten, waarmee de bewering van Brandt Corstius onzin zou zijn.

Het punt is alleen dat we milieubelasting in deze berekening hebben gedefinieerd als uitstoot van broeikasgassen. Brandt Corstius zei in RTL Late Night letterlijk: „het is beter voor het milieu om ...”. Daarom maakt het PBL de belangrijke kanttekening dat minder vleesconsumptie hier, vanwege de wereldwijd stijgende vraag naar voedsel, elders waarschijnlijk tot minder aantasting van bos en savanne leidt, wat de biodiversiteit ten goede zou komen. Dat valt ook onder ‘milieu’. Net als de uitstoot van vervuilende ammoniak en nitraat door de veehouderij. Dit alles maakt een vergelijking op ‘milieu’ tussen een vegetariër in een Hummer en een vleeseter op de fiets onmogelijk.

Conclusie

Als we puur naar de uitstoot van broeikasgassen kijken dan is de bewering van Brandt Corstius onzin. Hij sprak echter over ‘milieu’ en daar valt ook biodiversiteit onder, evenals de uitstoot van ammoniak en nitraat. Vlees eten heeft een negatieve invloed op de biodiversiteit en zorgt voor extra uitstoot van die stoffen. Dat maakt een vergelijking met Hummers die vooral broeikasgassen uitstoten ongelijksoortig en daarmee onmogelijk. Daarom beoordelen we deze bewering als niet te checken.