‘OM hield opzettelijk verklaringen achter over schietincident Irak’

Advocate Liesbeth Zegveld
Advocate Liesbeth Zegveld Foto ANP/ Freek van Asperen

Volgens advocate Liesbeth Zegveld heeft het Openbaar Ministerie opzettelijk belangrijke getuigenverklaringen achtergehouden over een schietincident in Irak in 2004, waarbij een Nederlandse militair betrokken was. De Irakees Azhar Jaloud kwam daarbij om. Uit de verklaringen zou blijken dat de Nederlandse luitenant als enige heeft geschoten. Zegveld zei dit vanavond in het programma Nieuwsuur.

De reden dat er in 2008 geen onderzoek werd geopend naar de Nederlandse luitenant was het feit dat niet duidelijk werd of Jaloud werd gedood door Irakees vuur of Nederlands vuur. De verklaringen geven volgens Zegveld daar dus duidelijkheid in. Ze heeft inmiddels een procedure aangespannen bij het Europees Hof in Straatsburg. Mocht ze die zaak winnen, dan wil ze de luitenant alsnog laten vervolgen. Ze overweegt dan ook het Openbaar Ministerie voor de rechter te brengen voor meineed.

De Irakees Jaloud werd in april 2004 doodgeschoten bij een checkpoint in Zuid-Irak, in de buurt van de Nederlandse basis in Ar Rumaythah. Hij zat in een auto die door een wegversperring reed. De luitenant heeft destijds 28 keer geschoten. Hij deed dit, omdat hij dacht dat er uit de auto werd geschoten en dat ook van Iraakse kant het vuur werd geopend. De militair bevond zich, zoals het OM in 2008 stelde, in een zogenoemde ‘putatieve noodweersituatie’, een situatie waarbij je denkt dat je wordt aangevallen, terwijl dat niet zo is. Volgens het hof in Arnhem was dit “alleszins te begrijpen”.

In het dossier dat het ministerie van Buitenlandse Zaken naar Straatsburg heeft gestuurd zitten elf getuigenverklaringen, waarin Iraakse militairen stellen niet te hebben geschoten.

‘Je maakt zo’n zaak kapot’

Zegveld in Nieuwsuur:

“Toen ik de getuigenverklaringen zag, en concreet in mijn handen had terwijl ik er zo vaak om gevraagd had, was ik gewoon verbijsterd. Ik dacht: dit bestaat niet! Je maakt zo’n zaak gewoon kapot. Je geeft in feite aan: we vervolgen gewoon onze militairen niet, dat doen we niet, we pakken hem niet aan.”

OM: verklaringen destijds niet relevant voor oordeel

Het OM bevestigt tegenover het programma dat een aantal verklaringen destijds niet als stukken aan het strafdossier zijn toegevoegd:

“Zoals gebruikelijk is wel naar deze verklaringen verwezen in het door de marechaussee opgestelde proces-verbaal waarin deze verklaringen kort zijn samengevat. Het OM vond deze verklaringen niet relevant voor het oordeel in de strafzaak. Het OM heeft vanzelfsprekend hiermee geen enkele benadeling van Jaloud voor ogen gehad. Volgende week zal de Nederlandse Staat desgevraagd een nadere toelichting geven tijdens de zitting van het Hof in Straatsburg.”