Opinie

Wie gaat er betalen?

Is de macht van kranten en tv-stations te breken? Met 250 miljoen dollar kun je een eind komen. Dat is het bedrag dat Pierre Omidyar, oprichter van veilingsite eBay, minimaal in zijn nieuwe journalistieke online platform First Look wil steken. Journalistiek is belangrijk voor een vrije samenleving, vindt Omidyar. En dat mag wat kosten.

Gisteren verscheen het eerste ‘digitale tijdschrift’ van First Look, getiteld The Intercept (de onderschepping). The Intercept wordt gemaakt door grote namen in wat denigrerend de ‘oude’, of (iets minder denigrerend) de ‘traditionele’ media is gaan heten: NSA-onthullers Glenn Greenwald (The Guardian), documentairemaker Laura Poitras en Jeremy Scahill (The Nation).

Het begon goed gisteren, met een grote primeur van Greenwald en Scahill. Het Amerikaanse leger liquideert vijanden in landen als Afghanistan en Somalië met drones op basis van niet-geverifieerde computerberekeningen. Computers bepalen waar een doel zich bevindt, bijvoorbeeld op basis van SIMkaart-gegevens. Of een doelwit de telefoon ook in z’n bezit heeft wordt niet door inlichtingendiensten gecontroleerd. Het stuk werd overal overgenomen. Ook nieuwe media hebben nieuws nodig om aandacht te genereren.

First Look mag geen nicheproduct worden, liet Omidyar al weten. Daarom schrijft First Look straks ook over entertainment, politiek, sport, gezondheidszorg, milieu – alles dus eigenlijk. First Look zet in op ‘originele, onafhankelijke journalistiek. Goed uitzocht, mooi verteld en gebaseerd op feiten’, staat te lezen op de website.

Hoe ‘vernieuwend’ ook, daarin verschilt First Look niet van oude media. Wat First Look, en ook andere online initiatieven, vernieuwend maakt is niet de inhoud zelf, maar de vorm waarin deze inhoud tot ons komt. En vooral: hoe er voor betaald wordt. Precies daar liggen de problemen. Advertentie-inkomsten, waar First Look mede op moet gaan draaien, zijn digitaal nog verwaarloosbaar. En betalen voor digitale abonnementsvormen zoals Spotify en Netflix is nog geen gemeengoed. De bias is nog steeds: alles wat je met een computer doet hoort gratis te zijn.

Meer dan de helft van alle crowdfundprojecten op Kickstarter haalt de eindstreep niet. En een leuk idee voor een app en een kantoor openen in Silicon Valley betekent niet dat het geld automatisch binnenstroomt: drie op de vier startups gaan failliet, bleek in 2012 uit onderzoek van Harvard Business School.

Vorige week maakten, geruisloos, het Nederlandse online magazine Tone en crowdfund-uitgeverij Tenpages bekend te stoppen. „Ik geloof dat mensen bereid zijn om te betalen voor digitale content. Maar de vraag is in hoeverre lezers terug blijven keren”, zei Tone-oprichter Arno Laeven hierover tegen De Nieuwe Reporter. „Het raakt niet zo in je systeem als een papieren krant die voor je ligt.”

Dat is de grote vraag. Als het geld van Omidyar op is, wie gaat er dan betalen?