Opinie

Waarom verstopt KPN zijn winst bij de buren?

Ach, waren alle grote ondernemingen maar zoals KPN. De financiële informatie komt snel (23 werkdagen na het afsluiten van 2013) en is overvloedig. Zo overvloedig, dat ’t wat tijd kostte om het te doorgronden en me af te vragen: kan dit wel? De twijfel zit ’m niet in de cijfers, maar in de rangschikking daarvan. Met alle gevolgen van dien.

KPN presenteerde zijn resultaten conform de regels alsof z’n belangrijke Duitse activiteiten (E-Plus, mobiele telefonie) volgens afspraak al zijn verkocht aan concurrent Teléfónica. (De Europese waakhond doet nog onderzoek.)

Voor een zo helder mogelijk beeld concentreren we ons op twee getallen. De overblijvende activiteiten van KPN, hoofdzakelijk Nederland en België, gaven een brutowinst van 262 miljoen euro, een halvering ten opzichte van 2012. Maar Duitsland veroorzaakte een verlies van 508 miljoen euro. Da’s heel veel. Hoe kan dat?

Allereerst gaan de reguliere zaken daar slecht: 39 miljoen euro verlies. Maar er is meer. KPN stopt ook drie eenmalige afboekingen plus één meevaller in het Duitse verlies. Om te beginnen twee afboekingen op E-Plus: een op de waarde, een op fiscale voordelen. Samen: 1.302 miljoen euro.

De derde afboeking is de prijs van het slot op de deur van KPN dat is gemonteerd na het overnamebod vorig jaar van de Mexicaanse grootaandeelhouder América Móvil. De stichting voor de continuïteit van KPN hield dat tegen. De stichting kocht speciale aandelen en kreeg bijna de meerderheid van de stemmen. (Inmiddels is het bod van tafel. De stichting heeft de aandelen weer afgestoten.) De Duitse fiscus zag de machtspositie van de stichting als een wisseling van de zeggenschap bij KPN en schrapte de helft van de belastingvoordelen. Zeg maar dag 99.000.000 euro.

Het vierde bedrag, de meevaller, is de knaller: 932 miljoen euro. Dit voordeel is voor KPN en heeft te maken met de ontbinding van de complexe fiscale relatie tussen KPN, E-Plus en de Belastingdienst. KPN en de fiscus zijn het eens over een boekverlies op de verkoop van E-Plus. Dat verlies kan KPN later deels wegstrepen tegen zijn belastbare winst. Dat voordeel à 932 miljoen euro voert KPN over 2013 op als winst. (Op zich is dit al een huzarenstukje: E-Plus is nog niet verkocht, maar deze buit is binnen.)

Mijn twijfel over de rangschikking is dat KPN appels en peren optelt tot een groot Duits verlies. Het is logisch dat de dubbele afwaardering van 1,3 miljard in Duitsland achterblijft. Maar het slot op de deur was een slot op de deur van KPN. Dus de kosten van 99 miljoen euro moeten ten laste komen van KPN. Datzelfde geldt voor de ontbinding van de fiscale relatie tussen moederbedrijf KPN en dochter E-Plus. Dat is voor rekening van KPN. Die krijgt ook de opbrengst van de verkoop van E-Plus. Dit fiscale voordeel hoort daarbij. Dat het maar liefst 932 miljoen is, maakt de keus niet anders.

Voor de nettowinst van KPN als totaal maakt het niks uit, maar voor de onderlinge verhoudingen wel. De activiteiten die KPN voortzet, met Nederland in de hoofdrol, leveren dan het volgende op: de gemelde winst van 262 miljoen euro, minus het slot op deur (99 miljoen) plus de fiscale vrijval van 932 miljoen. Samen: 1.095 euro.

Wie dat bedrag ziet, snapt wel waarom dat een irritante uitkomst is. Met zoveel winst gaan de vakbonden dwarsliggen bij het zoveelste banenverlies van 1.500 tot 2.000 voltijdfuncties. Politici worden woest dat de Belastingdienst KPN wel bijna een miljard ‘bonus’ geeft, maar zorg- en andere toeslagen te laat uitkeert. Aandeelhouders, zoals América Móvil, eisen meteen extra dividend. En KPN-topman Eelco Blok weet één ding: de winst valt dit jaar alleen maar tegen.

Dat doet KPN dus niet. Toch hulde, lieve mensen van KPN, want u geeft het publiek de relevante getallen.

Zonder u had ik deze rubriek niet kunnen maken.