Plasterk biedt excuses aan, maar verdedigt achterhouden informatie

Minister van Defensie Jeanine Hennis-Plasschaert (L) en minister van Binnenlandse Zaken Ronald Plasterk tijdens het debat in de Tweede Kamer over het verzamelen van 1,8 miljoen metadata van telefoonverkeer door de Nederlandse veiligheidsdiensten. Foto ANP/Martijn Beekman

Minister van Binnenlandse Zaken Ronald Plasterk (PvdA) heeft vanavond in de Tweede Kamer excuses aangeboden voor het verstrekken van verkeerde informatie over het aftappen van 1,8 miljoen telefoongesprekken. Hij verdedigt deze beslissing echter wel.

Deze gesprekken zijn door de Nederlandse diensten AIVD en MIVD verzameld. Plasterk erkende vanavond in de Kamer dat hij niet zeker wist of het klopte dat de Amerikaanse geheime dienst NSA de gesprekken had afgetapt. Toch zei hij eerder dat dat wel degelijk het geval was. Hierover zegt hij vandaag:

“Dat was beslist zeer onverstandig. Dat had ik niet moeten doen, dat was een verkeerde keuze. Ik had me moeten beperken. Ik bied hiervoor mijn excuus aan.”

Later in het debat verdedigt Plasterk zijn handelen. Hij noemt het terecht dat hij de Kamer maandenlang niet inlichtte over de het afluisterschandaal. Hij kon de waarheid niet bekendmaken, omdat daarmee informatie over de werkwijze van de geheime dienst zou zijn onthuld:

“Het bekendmaken had op een aantal punten groot gemak opgeleverd, maar het zou breken met de gewoonte om niets bekend te maken over de werkwijze van de diensten.”

De Kamer nam tijdens het debat vanavond niet direct genoegen met zijn excuses. “De minister was van plan de bevolking van Nederland voor eeuwig voor de gek te houden”, stelde SP-Kamerlid Ronald van Raak. “Niet geruststellend”, oordeelde SGP-Kamerlid Roelof Bisschop. Onze politiek redacteur Annemarie Kas twitterde vanavond:

Twitter avatar annemariekas Annemarie Kas De oppositie wil liefst méér excuses van Plasterk. Ook voor het late rechtzetten van zijn verkeerde informatie (2.5 maand later)

Plasterk sprak vanavond tegen dat minister van Defensie Jeanine Hennis-Plasschaert (VVD) hem zijn optreden bij Nieuwsuur heeft afgeraden. Wel heeft zij Plasterk in de periode voor de uitzending aangeraden zo weinig mogelijk over de geheime diensten te spreken.

Motie van wantrouwen dreigt

Een motie van wantrouwen dreigt voor Plasterk nu de Kamer zich zeer kritisch opstelt tegenover het optreden van Plasterk. Hij verklaarde op 30 oktober bij Nieuwsuur dat de Amerikanen achter het afluisteren zaten, terwijl hij op dit moment al wel wist dat dit nog slechts een hypothese was.

Op 22 november kregen Hennis en hij uitsluitsel: toen bleek dat deze hypothese niet klopte. Pas vorige week meldden de twee ministers dat aan de Kamer. Kortom: Plasterk verzweeg informatie, had daarvoor onjuiste informatie gegeven, hij wist dat die informatie onzeker was en hij had ondertussen wel degelijk van de AIVD vernomen hoe het zat. Voor deze opeenvolging van zaken moet Plasterk zich vanavond verantwoorden.

‘Informatie achtergehouden om inlichtingendiensten te beschermen’

Hennis en Plasterk besloten de waarheid tegenover de Kamer nog een tijd lang te verhullen, omdat, zo legt Plasterk vanavond uit, de schade voor de inlichtingendiensten groter zou zijn geweest als de eisers in de rechtszaak, een groep activisten en organisaties, hun zin hadden gekregen. Zij eisen dat de Nederlandse inlichtingendiensten ophouden gegevens van de NSA te gebruiken.

De minister blijft wel benadrukken dat hij de Kamer niet verkeerd heeft geïnformeerd, ook al bood hij eerder vanavond zijn excuses aan voor het feit dat de informatie achteraf onjuist bleek. Hij heeft naar eigen zeggen nooit als feit gepresenteerd dat de NSA erachter zat. “Dit luistert nauw”, aldus Plasterk.

We houden vanavond een liveblog bij over het debat in Den Haag. Volg dat hier. Eerder vandaag publiceerden we een uitgebreid uitlegstuk over hoe de afgelopen maanden voor Plasterk zijn verlopen, en wat zijn kansen zijn. Lees dat hier.

    • Annemarie Coevert