Opinie

Marcel Martin Ros

Zeven jaar geleden ontmoette ik de legendarische boekenrecensent Martin Ros voor het laatst. In café De Heerdt in Putten schoof hij de kom erwtensoep opzij toen ik binnenstapte. Ter tafel kwamen twee plastic tassen met boeken. Een voor een smeet Martin Ros zijn boeken op tafel.

„Hier, Bloednacht Mayerling, jochie… En hier! Mijn grote boek over de winnaars van de tour. En hier… mijn boek over collaboratie. De Hongaarse collaborateurs gooiden de mensen van de bruggen! Dat weet u toch? Schrijft u dat alsjeblieft op! Het Joodse volk werd over de bruggen zo de Donau in gekieperd… En dan de Fransen! Iedereen zegt: ze hebben ons geholpen. Mond dicht houden! Collaboratie!”

Martin Ros ging staan en schreeuwde ‘Col-la-bo-ra-tie!’ door café De Heerdt.

Een mevrouw een tafeltje verderop reageerde. „Ik luister altijd naar u. Ik vind u geweldig!” Martin Ros liep naar haar toe en pakte haar handen. „Echt waar? Hoort u dat, jochie? Schrijft u het even op? Ge-wel-dig, zeg! Ik ben altijd enthousiast, he?”

Haar man: „Ze luistert altijd naar u…”

Martin Ros tegen het echtpaar: „De Fransen waren fou-out! Geloof dat dan! Pétain drukte de hand van Hitler. Hij heeft alle Joden opgeruimd. Zo naar de gaskamer! Kinderen voorop!”

Hij ging weer zitten en fluisterde: „Een slimme vrouw! Zij leest. Hij niet. Hij is er om de spijkers in de muren te slaan.” Hij riep de serveerster. “Tomatensoep! Een grote kom! En nog een bier.”

Hij bleef twee uur onafgebroken aan het woord. Daarna zei hij: „Zo, klaar! Schrijft u het maar allemaal op!”

De serveerster kwam met de rekening. Martin Ros had een erwtensoep, een tomatensoep, een stokbrood en zes bier op. Hij trok zijn jas aan en zei tegen de serveerster: „Rekent u maar met hem af, bevindelijke, Puttense vrouw! Tot ziens!”

We zagen hem aan de overkant van de straat boekhandel ABC binnen stappen. Een paar weken later werd hij ontslagen door de Tros, waarna ik hem uit het oog verloor.

Gisteren hoorde ik dat hij sinds een half jaar voor Radio Soest werkte. „Zijn programma heette Rakelings over boeken”, vertelde een medewerker van de radiozender met spijt in zijn stem. „Het is tijdelijk uit de programmering geschrapt.” Ter geruststelling: de toestand was niet zorgelijk.

Integendeel: „Hij is nog steeds bijzonder helder. Wij zenden uit vanuit de kelder van het gemeentehuis in Soest. Hij weigerde de dienstingang te nemen en kwam telkens binnen door deuren waarvoor je een pasje nodig hebt.”

Het was nog niet gelukt om de ambtenaar die er over ging en de boekenrecensent met elkaar te verzoenen. Radio Soest: „Het komt goed, meneer Ros heeft een gebruiksaanwijzing, maar mist ons enorm.”