Hof Karlsruhe breekt terecht met oude Duitse garde in ECB

‘Nood breekt ideologie’ is het oordeel van het Constitutioneel Hof in Karlsruhe over de Europese Centrale Bank, meent Melvyn Krauss.

Het besluit van het Duitse Constitutionele Hof om de zaak tegen het opkoopprogramma van obligaties van de Europese Centrale Bank aan het Europese Hof van Justitie in Luxemburg voor te leggen, heeft gezichtsverlies voorkomen, maar geen uitwerking gehad op de markt. Het heeft ook geen uitwerking gehad op het vermogen van de ECB om naar eigen inzicht haar monetair beleid te voeren.

Ja – uiteindelijk heeft het Hof in Karlsruhe juist gehandeld, al rijst dan wel de vraag waarom het eigenlijk ooit bereid was zich over deze zaak te buigen.

De vraag of het opkoopprogramma van overheidsobligaties door de Europese Centrale Bank wel echt binnen haar mandaat valt, is een Europese kwestie waarover een Europese rechtbank moet beslissen.

Het gezichtsverlies dat het Hof vooral leek te willen voorkomen is dat van de Bundesbank en haar president Jens Weidmann.

Alleen in Duitsland wordt dankzij krachtige public relations het goedmakertje van het Constitutioneel Hof om de nederlaag voor de Bundesbank en haar aanhangers te verzachten verward met de werkelijke beslissing – namelijk dat Karlsruhe de zaak heeft verwezen naar het Europese Hof van Justitie en dat er volgens de meeste waarnemers dus niets meer zal veranderen. Dat de rechters in Karlsruhe het met de argumenten van de eisers eens waren, is minder van belang. Ik zou altijd liever een slag verliezen en de oorlog winnen dan andersom.

Een verrassende uitkomst van deze zaak is de overeenkomst van Weidmann met de Tea Party-Republikeinen in de VS. Ook zij houden liever vast aan hun waarden dan dat ze winnen – waardoor ze het merendeel van de veldslagen verliezen.

Duitse politici zouden toch ook moeten inzien wat iedereen duidelijk is: dat de Bundesbank, Weidmann en de Duitsers die tegen de euro zijn, in Karlsruhe de grote verliezers zijn geweest en dat bondskanselier Angela Merkel, ECB-president Mario Draghi en de Duitsers die voor de euro zijn, de grote winnaars waren.

De grootste winnaar van allemaal is misschien wel Europa geweest.

Veel Duitsers hebben nog altijd sympathie voor de oude waarden van de Bundesbank en soms is zelfs sprake van een zekere romantische gehechtheid. Geen twijfel mogelijk. Maar Duitsland heeft behoefte aan een moderne centrale bank die zich kan bevrijden van de regels en dogma’s van de oude garde en die doeltreffend de problemen van het heden kan bestrijden.

In het geval van het opkoopprogramma van obligaties van de Europese Centrale Bank kwam dat feitelijk neer op het voortbestaan van de euro. Duitsland kon het zich niet veroorloven om die strijd te verliezen. Door de zaak tegen het ECB-opkoopprogramma in Luxemburg een zekere ondergang tegemoet te laten gaan, heeft het Constitutioneel Hof in Karlsruhe een enorme stap gezet om de invloed van de oude garde te breken. Het was een kwestie van ‘nood breekt ideologie’.

Jens Weidmann en zijn collega’s bij de Bundesbank kunnen nog veel leren van het voorbeeld van het Constitutionele Hof in Karlsruhe.