Ex-neuroloog Ernst Jansen veroordeeld tot drie jaar cel

Ernst Jansen Steur verlaat de rechtbank in Almelo na de laatste zitting vorig jaar.
Ernst Jansen Steur verlaat de rechtbank in Almelo na de laatste zitting vorig jaar. ANP / Vincent Jannink / Jerry Lampen

De rechtbank in Almelo heeft de Twentse ex-neuroloog Ernst Jansen veroordeeld tot drie jaar cel. De rechters vinden dat hij schuldig is aan de zelfmoord van een patiënte en dat hij anderen zwaar lichamelijk en psychisch letsel toebracht. Het OM eiste begin december zes jaar cel. Jansens advocaat eiste vrijspraak.

Voor zover bekend is Jansen de eerste medicus die celstraf krijgt vanwege een medische misser. De enorme media-aandacht en de ouderdom van de feiten werkten enigszins verminderend op de strafmaat, maar verder was de rechtbank keihard in het oordeel, twittert NRC-redacteur Annette Toonen:

Twitter avatar jeemgee Annette Toonen Rechtbank lijkt af te stevenen op (forse) veroordeling #JansenSteur. Rechter is vernietigend over handelwijze ex-neuroloog.

De advocaat van Jansen zei na afloop dan ook dat de uitspraak hard aankwam:

Twitter avatar jeemgee Annette Toonen Uitspraak is flinke dreun, zegt advocaat van #JansenSteur. Hoger beroep ‘is aannemelijk, vanwege opvatting rechter over zelfmoord patiënt.

Toonen sprak na afloop van de zitting even met de advocaat:

“Vooral de veroordeling met betrekking tot de zelfmoord van de patiënte vinden Jansen en zijn advocaat onwenselijk. Zelfmoord is toch een handeling en beslissing van de patiënt zelf zo vinden ze. Hoger beroep is dan ook waarschijnlijk.”

De patiënten zijn daarentegen tevreden met de uitspraak:

Twitter avatar jeemgee Annette Toonen Patiënten en OM tevreden met drie jaar cel voor ex-neuroloog #JansenSteur.

Rechtbank acht opzet bewezen

Jansen stond terecht voor het verkeerd stellen van diagnoses als alzheimer en MS en de gevolgen daarvan bij patiënten van het Medisch Spectrum Twente (MST). Volgens het OM handelde de 68-jarige Jansen, voorheen Jansen Steur, met opzet en gebruikte hij patiënten als proefkonijn.

De rechtbank acht die opzet bewezen in zeven gevallen: Jansen gaf patiënten opzettelijk verkeerde informatie, schond zijn zorgplicht en bracht hen daarmee zwaar lichamelijk letsel toe. Onderzoeken die het tegendeel bewezen van zijn diagnose negeerde hij. Zo had een patiënt geen MS, maar een hernia.

In het geval van de patiënte die zelfmoord pleegde na een verkeerde diagnose, vindt de rechtbank dat Jansen de diagnose van alzheimer en MS niet had kunnen stellen. Het was onzorgvuldig om zelf de vrouw te behandelen en geen second opinion te vragen.

Telegraaf-verslaggever Saskia Belleman:

Twitter avatar SaskiaBelleman Saskia Belleman #JansenSteur heeft bewust diagnoses dodeljjke ziektes gesteld en angstaanjagend ziektebeeld over haar afgeroepen, zegt rechtbank.

Voor de rechtbank staat vast dat er een verband was tussen de doodsangsten van de vrouw en het handelen van Jansen.

Twitter avatar SaskiaBelleman Saskia Belleman De vrouw handelde in paniek, omdat ze geen andere uitweg zag, zegt rechtbank. Dat is #JansenSteur aan te rekenen.

Ook schuldig aan diefstal en valsheid in geschrifte

Jansen stond ook terecht voor diefstal van receptpapier, valsheid in geschrifte en de verduistering van bijna negentigduizend euro onderzoeksgeld, die hij inmiddels terugstortte. Behalve de verduistering achtte de rechtbank ook die feiten bewezen.

De rechtbank vindt dat de neuroloog grote schade heeft aangericht aan de reputatie van de medische stand en de neurologie in het bijzonder. De oud-neuroloog kreeg afgelopen december van het medisch tuchtcollege al een beroepsverbod.

Jansen was jarenlang verslaafd aan medicijnen

Tijdens de elf dagen durende grootste medische strafzaak in de Nederlandse geschiedenis kwam het beeld naar voren van een solistisch opererende arts. Jansen hield dossiers slecht bij en informeerde zijn patiënten slecht. Hij vervalste testuitslagen, schreef zware medicijnen voor en kwam - ook al bleek later zijn ongelijk - niet terug van eerder gestelde diagnoses. Ook was hij vanaf eind jaren negentig tot aan zijn ontslag in december 2003 jarenlang verslaafd aan slaapmiddelen, maar verzuimde hij hierover aan de bel te trekken.

Met alle gevolgen van dien. De impact van de verkeerde diagnoses op het leven van Jansens patiënten was groot. Na een verkeerde diagnose van alzheimer, parkinson en MS zagen patiënten zich gedwongen te verhuizen naar een aangepaste woning of hun baan op te zeggen. Patiënten kregen depressies, angsten en last van bijwerkingen door de medicijnen die onnodig geslikt moesten worden:

Twitter avatar SaskiaBelleman Saskia Belleman Echtgenoot patiënte rekende uit dat zijn vrouw 4000 pillen exelon moet hebben geslikt al die jaren, met veel nadelige gevolgen. #JansenSteur

Jansen gaf in de rechtbank weinig blijk van zelfinzicht vond de rechtbank. De oud-neuroloog hield in de rechtszaal vol dat hij te goeder trouw handelde en dat hem weinig te verwijten viel. Hij sprak wel van “diepe schaamte” en bood excuses aan.

“Ik besef dat er voor de slachtoffers een vreselijke periode in hun leven tot stand is gekomen.”

Slachtoffers bij het medisch tuchtcollege tijdens de uitspraak in januari waar hij een beroepsverbod kreeg. Foto ANP / Koen van Weel

Volgens advocaat had Jansen hersenbeschadiging

Zijn advocaat betoogde dat Jansen door een auto-ongeluk in 1990 een hersenbeschadiging had opgelopen en dat hij daardoor minder toerekeningsvatbaar was. Ook zou een deel van de feiten verjaard zijn en had het OM zelf eerder een onderzoek in moeten stellen. Pas na jarenlang aandringen van letselschadespecialist Yme Drost, die tientallen oud-patiënten bijstond in hun klacht bij het medisch tuchtcollege, is in 2009 een onderzoek gestart. De rechtbank had daar begrip voor:

Twitter avatar SaskiaBelleman Saskia Belleman Enige vertraging in onderzoek naar zijn handelen, is acceptabel, zegt rechtbank. Was ingewikkelde zaak. #JansenSteur

Jansen schreef zich enkele jaren geleden al uit als arts op basis van een afspraak met de Inspectie voor de Gezondheidszorg, die hem anders tuchtrechtelijk zou vervolgen. Begin dit jaar werd echter duidelijk dat Jansen wel weer als arts in Duitsland bij diverse klinieken aan de slag was gegaan. Toen zijn verleden bekend werd, volgde meteen ontslag bij deze ziekenhuizen. Hij woont sindsdien ondergedoken in Duitsland.

In een zeldzaam interview met NRC zei Jansen dat hij rekening hield met celstraf:

“De bak in, de petoet in; het is niet onmogelijk. In mijn geval – ik ben nu 68 jaar – is dat al snel levenslang. Maar wat er ook gebeurt, ik heb al levenslang. Ik neem dit mijn hele verdere leven met mij mee; het onherstelbare leed dat ik heb berokkend en het gevoel van diepe schaamte dat daarmee gepaard gaat.”