EU geeft Poetin geen tegenspel

Hoe langer de krachtmeting over de toekomst van Oekraïne voortduurt, hoe gevaarlijker het wordt. De kans op een compromis waarmee zowel regering als oppositie kan leven, slinkt naarmate het geweld tegen de demonstranten toeneemt. En de vrees is niet ongegrond dat president Janoekovitsj, als de Winterspelen in Sotsji eenmaal voorbij zijn, met politieke steun van Moskou hardhandig een eind zal maken aan de demonstraties en bezettingen.

Als op die manier wordt afgerekend met het verlangen van de meeste Oekraïners naar toenadering tot Europa, is dat niet alleen een nederlaag voor de oppositie en de demonstranten. Het zou ook een zware nederlaag zijn voor de Europese Unie, die dan te kijk staat als volkomen weerloos tegenover de macht van het Kremlin.

Gisteren probeerden de Europese ministers van Buitenlandse Zaken de druk op Janoekovitsj nog wat op te voeren. In Brussel riepen ze op tot de vorming van een nieuwe regering, waarin de oppositie een plaats zou moeten krijgen. Daarnaast zou aanpassing van de Oekraïense grondwet de weg moeten vrijmaken voor „vrije en eerlijke presidentsverkiezingen”. Terechte eisen, maar Janoekovitsj zal ze echt niet opeens inwilligen omdat Brussel het zo graag wil.

Over sancties tegen prominente figuren van de regering-Janoekovitsj konden de 28 lidstaten het niet eens worden. Dat was een teleurstelling voor de betogers, die aanvankelijk met Europese vlaggen zwaaiden, maar Brussel nu een gebrek aan daadkracht verwijten. Ook de VS vinden het Europese optreden bijzonder zwak.

Het Amerikaanse ongeduld met de Europese diplomatie kwam helder tot uiting in een uitgelekt telefoongesprek van onderminister Nuland met de Amerikaanse ambassadeur in Kiev. Duidelijk uit de grond van haar hart zei Nuland, die de Unie doorgaans goedgezind is, „Fuck the EU!” Bondskanselier Merkel noemde dat „absoluut onacceptabel”. In elk geval was het pijnlijk, al was het maar omdat Nuland blijkbaar belde met een niet-beveiligd toestel.

Maar wie denkt dat bondgenoten als de Amerikanen en de Europeanen nooit in gepeperde termen over elkaar spreken, is naïef. Belangrijker is nu dat de VS en de EU het eens worden over een gezamenlijke positie in Oekraïne. Alleen dán kunnen ze hopen iets te bereiken. Hoe graag Washington het ook zou willen, de EU kan niet buitenspel gezet worden. De hele kwestie draait immers om de verhouding van Oekraïne met de Unie, dus die moet zich laten gelden.

Extra lastig voor de EU is dat ze de Oekraïne wel wil aanmoedigen om een Europese koers te gaan varen, maar dat toetreding van het land tot de Unie veel lidstaten weer veel te ver gaat. Geen wonder dat Janoekovitsj en Poetin geen krachtig tegenspel krijgen.